تعليم و تربيت در اسلام - الهامى نيا، على اصغر - الصفحة ٩٥ - ب - راههاى پرورش و شكوفايى عقل
شهيد مطهرى در اين رابطه مىنويسد:
«اسلام يك دينِ طرفدار عقل است و به نحو شديدى هم روى اين استعداد تكيه كرده است؛ نه فقط با او مبارزه نكرده، بلكه از او كمك و تأكيد خواسته است، و تأييد خود را هميشه از عقل مىخواهد. در اين زمينه آيات قرآن زياد است، آيات دعوت به تعقّل و تفكّر، يا آياتى كه به شكلى مطالب را طرح كردهاند كه فكرانگيز و انديشهانگيز است.»[١]
ب- راههاى پرورش و شكوفايى عقل
اسلام براى پرورش و شكوفايى عقل، راههاى عملى گوناگونى را ارائه داده است كه تمام انسانها، در هر سطحى باشند، مىتوانند از آنها بهره گيرند؛ از جمله به انديشيدن درباره پديدههاى زير سفارش مىكند:
١- نظام آفرينش
«إِنَّ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ اخْتِلافِ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ لَآياتٍ لِأُولِي الْأَلْبابِ»[٢]
همانا در آفرينش آسمانها و زمين و رفت و آمد شب و روز، نشانههايى براى صاحبان عقل است.
٢- خلقت انسان
«فَلْيَنْظُرِ الْإِنْسانُ مِمَّ خُلِقَ»[٣]
انسان بايد بنگرد كه از چه چيزى خلق شده است.
٣- موجودات زنده ديگر
«وَ أَوْحى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبالِ بُيُوتاً وَ مِنَ الشَّجَرِ وَ مِمَّا يَعْرِشُونَ ثُمَّ كُلِي مِنْ كُلِّ الثَّمَراتِ فَاسْلُكِي سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلًا يَخْرُجُ مِنْ بُطُونِها شَرابٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوانُهُ فِيهِ شِفاءٌ لِلنَّاسِ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ»[٤]
[١] - تعليم و تربيت در اسلام، ص ٢٧١.
[٢] - آل عمران( ٣)، آيه ١٩٠.
[٣] - طارق( ٨٦)، آيه ٥.
[٤] - نحل( ١٦)، آيات ٦٨- ٦٩.