تعليم و تربيت در اسلام - الهامى نيا، على اصغر - الصفحة ٦٦ - اصل ايمان و عمل صالح، ابزار رسيدن به كمال
و از آنها بطور صحيح استفاده كند.
با بهرهگيرى از اين دو آگاهى است كه راه انسان براى حركت به سوى رشد و كمال باز و هموار مىگردد. استاد شهيد مطهرى در تشريح چگونگى مسير تكاملى انسان و نقطه شروع و مسير تداوم آن چنين مىنويسد:
«حقيقت اين است كه مسير تكاملى انسان از حيوانيّت آغاز مىشود و به سوى انسانيّت كمال مىيابد ... انسان در آغاز وجود خويش موجودى مادّى است و با حركت تكاملى جوهرى تبديل به روح يا جوهر روحانى مىشود. جنبه انسانى انسان به علّت اصالتش همراه و بلكه مقدم بر ابزارهاى توليدىاش تكامل يافته و بر اثر تكامل، بتدريج از وابستگى و تأثيرپذيرىاش از محيط طبيعى و اجتماعى كاسته و بر وارستگى و تأثيربخشى او روى محيط طبيعى و اجتماعى افزوده است و در آينده هر چه بيشتر به آزادى كامل معنوى يعنى استقلال و وابستگى به عقيده و ايمان و ايدئولوژى خواهد رسيد.»[١]
اصل ايمان و عمل صالح، ابزار رسيدن به كمال
ميان ايمان و عمل صالح، ارتباط تنگاتنگى وجود دارد، بطورى كه تفكيك آن دو از يكديگر ممكن نيست. از اين رو، در آيات بسيارى از قرآن، ايمان و عمل صالح با هم آمده است.[٢] اين ارتباط طرفينى است؛ اگر چه در ابتدا، عمل صالح از ايمان ناشى مىشود، ولى پس از اين مرحله، هر دو در يكديگر اثر مىگذارد. قرآن كريم مىفرمايد:
«إِلَيْهِ يَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّيِّبُ وَ الْعَمَلُ الصَّالِحُ يَرْفَعُهُ»[٣]
سخن پاكيزه و اعتقاد درست به سوى خدا بالا مىرود و عمل صالح آن را بالا مىبرد.
علّامه طباطبايى (ره) در تفسير اين آيه مىفرمايد:
«وقتى اعتقاد و ايمان، حق و صادق بود، قهراً عمل صاحبش هم آن را تصديق مىكند- نه
[١] - مجموعه آثار، مرتضى مطهرى( ره)، ج ٢، ص ٢٦- ٢٨، صدرا.
[٢] - ر. ك: بقره( ٢)، آيه ٦٢؛ مائده( ٥)، آيه ٦٩؛ نحل( ١٦)، آيه ٩٧؛ كهف( ١٨)، آيه ٨٨ و ....
[٣] - فاطر( ٣٥)، آيه ١٠.