تعليم و تربيت در اسلام - الهامى نيا، على اصغر - الصفحة ٣٢ - اهميت تعليم و تعلم در اسلام
از تعليم نيافتن و نادان ماندن است، زيرا جهالت ريشه همه بدبختيهاست».[١]
كنفوسيوس، زندگى راحت را در پرتو علم دانسته، مىگويد: «كشورى كه افراد آن از علم و دانش بهرهمند باشند، ديگر طعم گرسنگى را نچشيده، زندگى راحت و آسودهاى خواهند داشت».[٢]
اسپينوزا، با تأكيد بر اينكه علم جويى پايه فضيلت است، مىگويد:
«كوشش براى كسب دانش، نخستين و يگانه پايه فضيلت است».[٣]
آناتول فرانس، دانش را كليد حلّ مشكلات بشر معرفى كرده، مىگويد:
«علم و دانش كليدى است كه تمام دربها با آن باز مىشود».[٤]
اهميت تعليم و تعلّم در اسلام
در اسلام توجه ويژهاى به مسأله تعليم و تعلّم شده و در آيات و روايات متعددى مورد تأكيد قرار گرفته است. به عنوان نمونه؛ خداوند در نخستين آياتى كه بر رسول اكرم ٦ نازل كرده است، از تعليم و مقام معلم بودن خود براى انسان سخن به ميان آورده، مىفرمايد:
«عَلَّمَ الْإِنْسانَ ما لَمْ يَعْلَمْ»[٥]
[خداوند] به آدمى آنچه را كه نمىدانست بياموخت.
در فرهنگ اسلام از يك سو، فراگيرى علم براى مسلمانان- اعم از زن و مرد- واجب شمرده شده است و از سوى ديگر، براى آن حد و مرزى معين نشده است. بدين معنا كه دانشاندوزى تا دورترين نقاط جهان و واپسين روزهاى عمر آدمى، امرى لازم شناخته شده است. چنان كه رسول خدا ٦ مىفرمايد:
«اطْلُبُوا الْعِلْمَ مِنَ الْمَهْدِ الَى اللَّحْدِ»[٦]
[١] - دايرة المعارف، مهرداد مهرين، ص ١٢٧٥.
[٢] - رهنمون، غلامحسين ذوالفقارى، ص ٥٤٤.
[٣] - همان.
[٤] - همان.
[٥] - علق( ٩٦)، آيه ٥.
[٦] - نهج الفصاحه، ترجمه ابوالقاسم پاينده، ص ٦٤.