تعليم و تربيت در اسلام - الهامى نيا، على اصغر - الصفحة ٣٠ - ارزش علم از ديدگاه اسلام

نادانى را بشدّت مورد نكوهش قرار داده است. در آيه‌اى خطاب به پيامبراكرم صلى‌اللّه عليه و آله مى‌فرمايد:

«وَ قُلْ رَبِّ زِدْنِي عِلْماً»[١]

بگو پروردگارا بر دانش من بيفزاى.

در جاى ديگر نيز علم را به عنوان ارزش، وجه تمايز دانايان و نادانان معرفى كرده و خطاب به آن حضرت مى‌فرمايد:

«قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ»[٢]

بگو، آيا آنهايى كه مى‌دانند با آنهايى كه نمى‌دانند برابرند.

سخنان گهربار پيشوايان اسلام درباره علم و نكوهش جهل، نشانگر ارزش ويژه‌اى است كه آن بزرگواران براى آگاهى و رشد فكرى انسان قائل بوده‌اند. رسول خدا ٦ با ارزشترين مردم را كسانى معرفى مى‌كند كه داراى علم بيشترى باشند:

«اكْثَرُ النَّاسَ قيمَةً اكْثَرُهُمْ عِلْماً وَ اقَلُّ النَّاسِ قيمَةً اقَلُّهُمْ عِلْماً»[٣]

با ارزشترين مردم عالمترين آنها و كم ارزشترينشان كم علم‌ترين آنهاست.

امير مؤمنان صلوات الله عليه با اشاره به نجات‌بخش بودن علم مى‌فرمايد:

«الْعِلْمُ يُنْجيكَ، الْجَهْلُ يُرْديكَ»[٤]

دانش تو را نجات مى‌دهد و نادانى تو را پست مى‌سازد.

در جاى ديگر مى‌فرمايد:

«وَ لا كَنْزَ انْفَعُ مِنَ الْعِلْمِ»[٥]

گنجى پر سودتر از علم نيست.

[١] - طه( ٢٠)، آيه ١١٤.

[٢] - زمر( ٣٩)، آيه ٩.

[٣] - بحارالانوار، ج ١، ص ١٦٤.

[٤] - شرح غررالحكم و دررالكلم، ج ١، ص ٤٥، دانشگاه.

[٥] - همان، ج ٦، ص ٣٨٠.