اخلاق عبادى(ج2) - الهامى نيا، على اصغر - الصفحة ٥٧
درس ششم: نظم و اعتدال در عبادت «نظم» در لغت، آراستن و ميزان كردن و به رشته كشيدن جواهر را گويند كنار هم چيدن كلمات، براى بهدست آوردن كلامى موزون را نيز «نظم» مىگويند كه مقابل آن «نثر» است. «١» و در اصطلاح، عبارت است از انجام يافتن كارها بهطور مرتّب و قرار گرفتن آنها تحت حساب و برنامه بهگونهاى كه هر كار در مناسبترين زمان و مكان انجام گيرد و تزاحم و تداخلى بين انجام كارها بهوجود نيايد.
«اعتدال» نيز به معناى ميانهروى در انجام كارهاست، بهگونهاى كه هر عمل، بهمقدار نياز و ضرورت، در زمان و مكان مناسب خودش انجام گيرد «٢» و در انجام آن از كمكارى و زيادهروى پرهيز گردد.
نظم تكوينى و نظم تشريعى نظم، پديدهاى است كه آفرينش موجودات با آن شكل گرفته و خداوند دانا جهان را براساس آن بنا كرده است. يكى از دانشمندان مىنويسد:
در جهان هستى تا آنجا كه عقل و دانش بشر از روى آن پرده برداشته است بجز نظم و دقّت چيزى وجود ندارد و دانشمندان و مكتشفان در بررسىهاى خود اعتراف مىكنند كه در سراسر جهان، جز محاسبه و اندازهگيرى، جز نظامات و تشكيلات حيرتانگيز چيزى نديدهاند. «٣» چنين نظمى كه بر سراسر جهان آفرينش از اتم گرفته تا بزرگترين كهكشانها حاكميّت