درس هيجدهم: تفكّر «تفكّر» در لغت به‌معناى انديشيدن است «١» و با تأمّل و تدبّر به يك معناست. «٢» و در اصطلاح، عبارت است از ترتيب امور معلوم، براى به‌دست آوردن نتايج مجهول «٣».
رابطه عبادت و تفكّر بحث «تفكّر» در مباحث «اخلاق عبادى» به دو منظور مطرح مى‌شود:
نخست، آن كه تفكّر، خود عبادتى بزرگ، بلكه از بهترين عبادت‌هاست. تا آنجا كه حضرت صادق عليه السلام فرمود:
«لَيْسَتِ الْعِبادَةُ كَثْرَةَ الصَّلاةِ وَالصَّوْمِ، إِنَّمَا الْعِبادَةُ التَّفَكُّرُ فى‌ امْرِ اللَّهِ» «٤» عبادت به بسيارى نماز و روزه نيست. بلكه عبادت- به مهفوم واقعى- انديشيدن درباره- قدرت و عظمت- خداوند است.
حضرت امام خمينى قدس سره نيز در تبيين ارزش تفكّر مى‌فرمايد:
بدان كه از براى تفكّر، فضيلت بسيار است و تفكّر، مفتاح ابواب معارف و كليد خزاين كمالات و علوم است و مقدّمه لازمه حتميّه سلوك انسانيّت است. در قرآن شريف و احاديث كريمه، تعظيم بليغ و تمجيد كامل از آن گرديده و از تارك آن تعيير و تكذيب شده ... در حديث‌