درس دوّم: عبادت و كمال انسانى‌ در درس گذشته معلوم شد كه هدف اصلى از آفرينش انسان، رسيدن او به كمال است و ساير امور، از قبيل آزمايش، شناخت، عبادت، پذيرش رحمت الهى و همگى زمينه‌ساز رسيدن به اين مقصد نهايى هستند.
اكنون بايد ديد كمال حقيقى و نهايى انسان چيست؟ آن مقصدى كه اگر انسان به آنجا برسد به سعادت حقيقى خود نايل شده كجاست؟
كمال انسان به چيست؟
ساختار وجودى انسان‌را دو بعد جسم و روح تشكيل مى‌دهد، ليكن از آنجا كه حقيقت وجود وى، روح اوست، كمال نهايى‌اش نيز به روح او مربوط مى‌شود، از اين رو شناخت كمال نهايى انسان به‌وسيله تجربه صرف يا عقل مستقل بدون استمداد از وحى امكان‌پذير نيست.
از ديدگاه وحى، چون روح كه جوهر اصلى وجود آدمى است، همواره باقى مى‌ماند، كمال نهايى او نيز- چون مربوط به روح است- بايد امرى فناناپذير و جاودانه باشد؛ بنابراين از سنخ جسم و امور مادّى نيست گرچه در اين جهان تحصيل مى‌شود، ليكن متعلّق به جهان ابدى است.
مقصد نهايى زندگى انسان، آنچنان كه از آيات قرآن دريافت مى‌شود، مقام و مرتبتى است كه از آن به «نزد خدا» تعبير مى‌شود. به‌اين معنا كه انسان درنقطه نهايى سير تكاملى خويش به بارگاه الهى و جوار رحمت او بار مى‌يابد. به عنوان مثال، قرآن كريم، سرنوشت نهايى متّقين را چنين ترسيم مى‌كند: