درس هفتم: آثار عبادت‌ در درسهاى گذشته معلوم شد كه هدف اصلى از آفرينش انسان، تكامل معنوى و تقرّب او به خداوند است و عبادت، تنها راه رسيدن به اين مقصد عالى است. از اين بيان مى‌توان چنين نتيجه گرفت كه مهم‌ترين و عالى‌ترين اثر عبادت خداوند رسيدن انسان به كمال معنوى و نزديك شدن او به خداست.
ليكن بايد دانست كه قرب الهى با همه ارزش، عظمت و تأثيرى كه در بهبود سرنوشت انسان دارد، اثر منحصر به فرد عبادت خداوند نيست، بلكه عبادت، سرچشمه آثار و بركات فراوان مادّى و معنوى است. اين بركات، برخى دنيوى و بعضى اخروى هستند و مانند كمال معنوى و تقرّب به درگاه الهى- كه ذكر آن گذشت- اختصاصى به دنيا يا آخرت به تنهايى نداشته و مشترك بين هردواند.
بنابراين، آثار عبادت را مى‌توان به سه گروه تقسيم كرد:
الف- آثار دنيوى‌ در اين جهان همه انسانها اعمّ از مؤمن و غير مؤمن از لطف و رحمت واسعه الهى برخوردارند و نعمت‌هاى خداوند در دنيا اختصاص به بندگان صالح او ندارد. خداوند همه را آفريده و اسباب و وسايل رشد و تكامل مادّى و معنوى را در اختيار همه قرار داده است، ليكن با وجود اين كسانى كه به وسيله پرستش خداوند خود را با سرچشمه جهان هستى، يعنى ذات مقدّس پروردگار مرتبط ساخته‌اند، علاوه بر نعمت‌هاى عامّ از پاداش‌هاى ويژه‌اى در همين جهان نيز بهره‌مند مى‌شوند.
برخى از اين پاداش‌ها عبارتند از: