اخلاق عبادى(ج2) - الهامى نيا، على اصغر - الصفحة ٥٢
«يَابْنَ عِمْرانَ هَبْ لى مِنْ قَلْبِكَ الْخُشُوعَ وَ مِنْ بَدَنِكَ الْخُضُوعَ وَ مِنْ عَيْنَيْكَ الدُّمُوعَ وَادْعُنى فى ظُلَمِ اللَّيْلِ تَجِدْنى قَريباً مُجيباً» «١» اىفرزند عمران! از قلبت خشوع و فروتنى و از اندامت خضوع و افتادگى و از چشمانت اشك بهمن بده و مرا در تاريكىهاى شب بخوان!- در اين صورت- مرا نزديك و اجابتكننده خواهى يافت.
نظر به اينكه خداوند، منبع عزت و نهايت عظمت و بزرگى است هر چه انسان در برابر او بيشتر خاضع و خاشع باشد در واقع به منبع عزّت و عظمت نزديكتر شده به مقام ارجمندى دست مىيابد و به عكس اگر در برابر خدا كرنش و كوچكى نكند از ارج و عزّت خود كاسته و در چاه ذلّت و بدبختى سقوط خواهد كرد و در قيامت كه ملكوت و حقيقت اعمالش آشكار مىشود در نهايت ذلّت و زبونى وارد دوزخ خواهد شد. خشوع اختيارى انسان در اين جهان چون از ايمان به قدرت و عظمت الهى و احساس ضعف و حقارت حقيقى سرچشمه مىگيرد موجب تكامل و اعتلاى او و رسيدن به مقام قرب الهى مىشود، ليكن اگر انسان در اين جهان از عبادت خداوند سر باز زند و تكبر ورزد، سرانجام در روز قيامت به هنگام ورود به جهنم بناچار در برابر قدرت و سلطنت الهى تذلّل و كرنش خواهد كرد و خاشع خواهد شد. قرآن كريم حال چنين فردى را در قيامت اينگونه ترسيم فرموده:
«انَّ الَّذينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبادَتى سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرينَ» «٢» كسانى كه از عبادت من تكبّر ورزند بزودى با ذلّت وارد دوزخ مىشوند.
از اين رو امام باقر عليه السلام در دعاى سحر ماه مبارك رمضان مىگويد:
«اللَّهُمَّ انّى اسْئَلُكَ خُشُوعَ الْايمانِ قَبْلَ خُشُوعِ الذُّلِّ فِى النَّارِ» «٣» خدايا من از تو خشوع ايمان را پيش از خشوع ذلّت در آتش مىخواهم.