فرار از جنگ - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٨٨
البته وجود انگيزههاى الهى و مايههايى از عزت اسلامى و جوانمردى و اعتقاد و پايبندى به ارزشهاى اسلامى، در اين تأثير دخيل است.
توبيخ بجا و مناسب نيز مىتواند همانند تشويق اثر بخش باشد، چنانكه پيامبر (ص) در جنگ حنين از اين دو شيوه استفاده كردند.
هنگامى كه مسلمانان وارد درهها شدند، كفار هوازن طبق نقشه از پيش تعيين شده از شيارها بيرون آمدند و از هر سو مسلمانان را آماج رگبار تيرها قرار دادند به گونهاى كه عده زيادى از مسلمانان فرار كردند.
رسول خدا (ص) در آن لحظات سرنوشت ساز، عمويش، عباس را كه صداى رسايى داشت، فرا خواند وبه او فرمود كه مسلمانان را بدينگونه فرا خواند و به مقاومت تشويق كند:
«... يا اهْلَ بَيْعَةِ الشَّجَرَةِ يا اصْحابَ سُورَةِ الْبَقَرَةِ الى ايْنَ تَفِرُّون، اذْكُرُوا الْعَهْدَ الَّذى عاهَدْتُمْ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ ...» «١» اى گروه انصار كه پيامبر خدا را- در سختترين شرايط- يارى كرديد! و اى كسانى كه در زير درخت رضوان با پيامبر بيعت كرديد، اى اصحاب سورهبقره، «٢» به كجا فرار مىكنيد؟ پيمانهايى را كه با رسول خدا (ص) بستيد، به يادآوريد! پس از آنكه عباس مسلمانان را به صورت فوق مخاطب قرار داد، پيامبر (ص) نيز فرياد برآورد:
اى مسلمانان! كجا رفت آن پيمانهايى كه با خدا بستيد؟