فرار از جنگ - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٨٧

پيامبر بزرگ اسلام (ص) در جنگ احد كه بسيارى از مسلمانان پا به فرار گذاشته بودند، آنان را با صداى بلند فرا خواند و مى‌فرمود:
«الَىَّ عِبادَ اللَّهِ الَىَّ عِبادَ اللَّهِ الَىَّ يا فُلانْ الَىَّ يا فُلانْ وَ هُمْ يُصْعِدُونَ» «١» بندگان خدا به سوى من آيند، بندگان خدا به سوى من آيند. اى فلانى به سوى من آى، اى‌فلانى به سوى من آى و اين نداى پيامبر (ص) در حالى بود كه آنها از كوه صعود مى كردند.
«در ميان فراريان كه‌به بالاى كوه مى‌رفتند، ابوبكر، عمر، طلحه و سعد بن ابى وقاص بود.» «٢» تأكيد پيامبر خدا (ص) بر بندگى خدا بدين جهت بود كه ياد خدا را در دلهايشان زنده كند. و به آنان خاطرنشان سازد كه اگر براستى بنده خدايند، جز او را مؤثر ندانند و از فرار در مصاف با دشمن بپرهيزند و در راه او پايدارى و مقاومت كنند، از يورش دشمن نهراسند و با ياد و نام خدا بر خصم هجوم برند و بدانند كه ثمره پايدارى، پيروزى است و اگر به نصرت حق برخيزند ياورشان خواهد بود.
٥. تشويق و توبيخ‌ تشويق و شخصيت دادن به نيروها و يا توبيخ لفظى، يكى از مهمترين عوامل پيشگيرى از فرار آنهاست. فرمانده مى‌تواند از اين طريق به ميزان زيادى از فرار نيروهاى تحت امر خويش جلوگيرى كند و سپاهى را كه در آستانه متلاشى شدن قرار گرفته است، مجدداً متشكّل كند و روحيه‌ها را بالا ببرد؛ بويژه اگر اين تشويق و تحريض، بر ارزشهاى الهى و پيمانهاى تاريخى استوار باشد، اصولًا يادآورى مسائلى كه در نظر انسان از قداست خاصى برخوردار است و انسان حاضر مى‌شود جانش را بر سر آن بگذارد، تأثير عظيمى بر روى نيروها دارد.