فرار از جنگ - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٧٢

١. نكوهش‌ نكوهش و سرزنش زبانى يا عملى از شيوه‌هايى است كه در روش پيشوايان دين عليهم‌السلام نسبت به فراريان ديده مى‌شود. اين شيوه موجب مى‌شود فراريان به خود آيند و اگر قصد اصلاح خويشتن دارند، اصلاح شوند. به همين دليل پيشوايان الهى، در برخوردها و موضعگيرى‌هاى خويش با مجرمين و فراريان همه جوانب را در نظر مى‌گرفتند.
برخورد آنان با متخلّفان و فراريان در مصاف با دشمن، برخوردى بود متناسب با شرايط سياسى، اجتماعى و روحيات مجرم و ميزان سازندگى و عبرت آموزى آن در شخص مجرم و ديگران. به عنوان مثال:
اگر نيروها پيش از دستيابى به اهداف از پيش تعيين شده به دلايلى به دشمن پشت كرده، ليكن پيش از آن، در جهاد با مشركان، شركت كرده بودند، فقط مورد نكوهش و ملامت شديد قرار مى‌گرفتند تا شايد به اشتباه و خلاف خويش پى برده در صدد اصلاح برآيند. زيرا پيشوايان معصوم در پى اصلاح جامعه بودند و مى‌كوشيدند تا خطاكاران و مجرمان را هدايت نمايند و به راه راست بكشانند.
امام باقر (ع) مى‌فرمايد:
پيامبر اكرم (ص) در فتح خيبر، يكى از صحابه را به فرماندهى نيروى اسلام برگزيد و به منظور گشودن دژ خيبر به نبرد با يهود اعزام داشت.
نيروهاى تحت فرمان وى پيش از دستيابى به اهداف تعيين شده، دچار هزيمت شدند و از صحنه درگيرى گريختند.
پس از آن گردان ديگرى به فرماندهى شخصى ديگر، به خط مقدّم جبهه نبرد، اعزام كرد. او نيز چون فرمانده پيشين، كارى از پيش نبرد ... و پس از