فرار از جنگ - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٤٨

ثُمَّ نَسَخَها. فَقالَ: «الآنَ خَفَّفَ اللَّهُ عَنْكُمْ ...» فَنَسَخَ بِهذِهِ الْآيَةَ ما قَبْلَها فَصارَ فَرْضُ الْمُؤْمِنينَ فِى الْحَرْبِ اذا كانَ عِدَّةُ الْمُشْرِكينَ اكْثَرَ مِنْ رَجُلَيْنِ لِرَجُلٍ لَمْ يَكُنْ فارّاً مِنَ الزَّحْفِ وَ انْ كان الْعِدَّةَ رَجُلَيْنِ لِرَجُلٍ كانَ فارّاً مِنَ الزَّحْفِ» «١» خداوند جنگ را بر امّت واجب كرد. پس بر يك مرد مقرّر داشت در مقابل ده نفر از مشركان بجنگد. زيرا خداوند فرموده است: اگر بيست نفر از شما صابر باشد، بايستى در مقابل دويست نفر از كفار بايستد و ...» سپس اين حكم با آيه «خفّف اللَّه عنكم ...» نسخ شد. بنابراين بر مؤمنان در نبرد تكليف شد كه اگر عدّه مشركان به بيش از دو نفر مقابل يك نفر از مسلمانان مى‌رسيد و مسلمان فرار كرد، فرار از زحف محسوب نمى‌شود. ولى اگر يك مرد از مقابل دو مشرك فرار كرد، فرار از زحف به شمار مى‌آيد.
٢. «فرار از زحف» در جهاد دفاعى و جهاد ابتدايى. دوّمين سؤال اين است كه آيا فرار كردن از مقابل سه نفر در هر دو جهاد جايز است يا فقط مربوط به جهاد ابتدايى ا فرار از جنگ ٦١ ١٠. شايعات ص : ٥٩ ست؟
با نگرشى مجدّد به فتاواى فقهاء، آيات و روايات چنين استنباط مى‌شود كه فرار از زحف در جهاد ابتدايى داراى شرايط است:
اگر يك نفر مسلمان در مقابل يك نفر يا دو نفر از نيروهاى دشمن قرار گرفت، بايد مقاومت كند ولو يقين به كشته شدن خود داشته باشد و جايز نيست فرار يا عقب‌نشينى نمايد، ليكن اگر در مقابل سه نفر قرار گرفت و به عبارت ديگر نيروى دشمن سه برابر نيروى خودى بوده در اين صورت فرار يا عقب‌نشينى حرمتى ندارد. اينها مربوطبه جنگ‌هاى ابتدائى است. همچنانكه شيخ طوسى، ابن ادريس و ديگر فقهاء فتوا داده بودند. شيخ طوسى فرمود: