فرار از جنگ - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٤٧
١. امام صادق (ع) فرمود:
«مَنْ فَرَّ مِنْ رَجُلَيْنِ فِى الْقِتالِ مِنَ الزَّحْفِ فَقَدْ فَرَّ وَ مَنْ فَرَّ مِنَ الثَّلاثَةِ فِى الْقِتالِ فَلَمْ يَفِرْ» «١» هر كس در جنگ از مقابل دو نفر بگريزد، «فرار من الزحف» محسوب مىشود. ولى اگر از مقابل سه نفر بگريزد، فرار بشمار نمىآيد.
همچنين امام صادق (ع) فرمود:
«انَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ فَرَضَ عَلَى الْمُؤْمِنِ فى اوَّلِ الْأَمْرِانْ يُقاتِلَ عَشْرَةَ مِنَ الْمُشْرِكينَ لَيْسَ لَهُ انْ يُوَلّى وَجْهَهُ عَنْهُمْ وَ مَنْ وَلَّا هُمْ يَوْمَئِذٍ دُبُرَهُ فَقَدْ تَبَوَّأَ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ، ثُمَّ حَوَّلَهُمْ عَنْ حالِهِمْ رَحْمَةً مِنْهُ لَهُمْ، فَصارَ الرَّجُلَ مِنْهُمْ عَلَيْهِ انْ يُقاتِلَ رَجُلَيْنِ مِنَ الْمُشْرِكينَ تَخْفيفاً مِنَ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ فَنَسَخَ الرَّجُلانِ الْعَشَرَةَ» «٢» خداوند عزّوجلّ در ابتداى امر بر مؤمن واجب كرد كه با ده تن از مشركان بجنگد و از مقابل آنان نگريزد. و هر كس در آن روز از مقابل ده نفر از مشركان مىگريخت، جايگاهش در آتش بود. سپس اين حكم منسوخ شد و رحمت الهى شامل حال مؤمنان گشت: مقرّر شد يك نفر مؤمن مقابل دو نفر مشرك بايستد و بجنگد. و اين تخفيفى از جانب خداوند عزوجل است. پس ده نفر به دو نفر تقليل يافت و آن حكم منسوخ شد.
از اميرمؤمنان (ع) روايتى پيرامون جمع بين دو آيه قبلى نقل شده است:
«... انَّ اللَّهَ فَرَضَ الْقِتالَ عَلَى الْامَّةِ فَجَعَلَ عَلَى الرَّجُلِ الْواحِدِ انْ يُقاتِلَ عَشَرَةَ مِنَ الْمُشْرِكينَ. فَقالَ: «انْ يَكُنْ مِنْكُمْ عِشْرُونَ ...»