ترور و دفاع مشروع - برجی، یعقوبعلی - الصفحة ٤٩ - ١-١ دفاع سازمان يافته (جهاد دفاعى)

ابن حمزه پس از آن كه اصل جهاد را واجب كفايى معرّفى كرده است در دو جا آن را واجب عينى مى‌داند، يكى در فرضى كه امام از شخص دعوت به جهاد كند و ديگرى در صورتى كه از جانب دشمن بر اسلام و يا جان و مال مسلمانان احساس خطر شود. [١]

همچنين ابن ادريس حلى، [٢]حلبى، [٣]محقق، [٤]يحيى بن سعيد الهذلى، [٥]علامه حلى، [٦]شهيد اول و ثانى [٧]بر لزوم دفاع به هنگام تجاوز دشمن فتوا داده‌اند.

كامل‌ترين تقسيم نسبت به انواع جهاد و دفاع را انديشمند فرزانه كاشف الغطاء [٨]انجام داده است. آن فرزانه جاويد ابتدا جهاد را به پنج قسم تقسيم كرده:

١. جهاد براى حفظ سرزمين و جامعه اسلامى از هجوم كفار.

٢. جهاد براى دفع متجاوزان از تسلّط بر جان و ناموس مسلمانان.

٣. جهاد براى دفاع از گروهى از مسلمانان كه با كفار در حال نبردند و خوف استيلاى كفار بر آنان مى‌رود.

٤. جهاد براى خارج ساختن دشمن متجاوز از سرزمين‌هاى اسلامى پس از استيلاى آنان.

٥. جهاد ابتدايى براى نشر و ترويج اسلام و دعوت كفار به اسلام.

سپس به بيان تفاوت ميان چهار قسم اول كه از مصاديق جهاد دفاعى هستند و قسم پنجم كه جهاد ابتدائى است پرداخته و چهارده فرق ميان اين دو نوع جهاد را ذكر كرده است. سپس به سه نوع ديگر از دفاع اشاره كرده و بيان كرده كه بر اين سه نوع تنها عنوان «دفاع» صادق است نه عنوان جهاد، لذا احكام خاص جهاد نيز بر اين سه نوع دفاع بار نمى‌شود. و آن سه نوع دفاع را به عنوان دفاع از جان، دفاع از ناموس و دفاع از اموال معرفى كرده است.