ترور و دفاع مشروع - برجی، یعقوبعلی - الصفحة ٤٨ - ١-١ دفاع سازمان يافته (جهاد دفاعى)

شيخ طوسى در كتاب‌هاى متعدد فقهى خود به جهاد دفاعى اشاره كرده و بعضى مباحث مربوط به جهاد دفاعى را عنوان كرده است. همو در كتاب «النهاية» پس از آن كه مشروعيت جهاد را تنها در صورت حضور معصوم (ع) يا منصوب خاص از جانب معصوم پذيرفته و جهاد همراه با پيشوايان جور و غير معصوم را خطا شمرده به دو مصداق از جهاد اشاره كرده كه در آن دو مورد جهاد در هر صورت مشروع بلكه لازم است:

١. جامعه و سرزمين اسلامى از جانب دشمن مورد تهديد واقع شود به گونه‌اى كه خوف نابودى جامعه اسلامى داده شود.

٢. گروهى از مسلمانان مورد تهديد دشمن قرار گيرند.

در پايان به صراحت اعلام كرده كه در اين دو صورت جهاد لازم است و مجاهد مى‌بايست قصد دفاع از خود و يا حوزه اسلام و مؤمنان را بنمايد نه قصد جهاد همراه امام جائر يا وارد نمودن كفار به دين اسلام (جهاد ابتدائى) . [١]شيخ در كتاب «الاقتصاد» [٢]و «المبسوط» [٣]نيز مباحث مربوط به جهاد دفاعى را مطرح كرده است.

راوندى در كتاب «فقه القرآن» به دليل مشروع بودن دفاع پرداخته و پس از ذكر آيه شريفه «فمن اعتدى عليكم فاعتدوا عليه بمثل ما اعتدى عليكم. . .» (بقره:١٩٤) نوشته است:

ممكن است براى مشروعيت دفاع به اين آيه استدلال كرد. طبق آيه آنگاه كه دشمن به مسلمانان هجوم كنند به گونه‌اى كه ترس بر استيلاى دشمن رود، جهاد با دشمنان متجاوز و مقابله به مثل واجب خواهد بود ولو امام عادلى فرماندهى اين جهاد را به عهده نداشته باشد. و مجاهد در نبرد خود قصد دفاع از خويشتن و دفاع از اسلام و اهل و عيال خود را بنمايد نه قصد جهاد ابتدايى همراه با امام جائر. [٤]

ابن زهره نيز به صراحت بر واجب بودن دفاع در صورت تجاوز دشمن فتوا داده است. [٥]