ترور و دفاع مشروع

پيشگفتار

2 حقوق بينالملل

1-2 منابع حقوق بينالملل

2-2 معاهدات بينالمللى

3 تعريف ترور

4 عناوين فقهى قابل انطباق بر ترور

2-4 غيله

3-4 ارهاب

4-4 محاربه

5-4 افساد فى الارض

6-4 «طليع» و «ردء»

1-5 تعريف اصطلاحى

6 تجاوز

فصل دوم گونهشناسى ترور و دفاع

1 اقسام ترور

1-1 تقسيم ترور بر مبناى انگيزهها و اهداف

2-1 ترور بر مبناى عاملين

2 انواع دفاع

فصل سوم سابقه ترور و تروريسم

1 سابقه ترور در دوران جديد

فصل اول دفاع مشروع در فقه اهلبيت (ع)

1 تاريخچه دفاع مشروع در فقه

1-1 دفاع سازمان يافته (جهاد دفاعى)

2-1 دفاع از جان و ناموس و اموال

2 دلايل دفاع مشروع سازمان يافته سرزمينى در فقه شيعه

1-2 قرآن

2-2 سنّت (روايات)

3-2 عقل و فطرت

3 گستره دفاع مشروع

1-3 دفاع سازمانيافته از دولت و سرزمين اسلامى

2-3 دفاع از دولت اسلامى ديگر در برابر تهاجم دولت غير اسلامى

3-3 دفاع از دولت اسلامى ديگر در برابر تهاجم نظامى دولت مسلمان (ثالث)

4-3 دفاع از دولت كفر در برابر تهاجم كفار

5-3 دفاع از نفس، عِرض و مال

4 شرايط دفاع مشروع

1-4 تجاوز

2-4 شرايط ديگر دفاع مشروع

5 كشتن غافلگيرانه در دفاع مشروع

دستور به كشتن مخفيانه و غافلگيرانه كعب بن اشرف

دستور به كشتن غافلگيرانه سفيان بن خالد

كشتن غافلگيرانه ابوعفك و عصمأ

كشتن غافلگيرانه ابورافع سلّام بن ابى حقيق

جمعبندى

6 ضربه زدن به منافع اشغالگران در دفاع مشروع

7 عمليات استشهادى در دفاع مشروع

1-7 دلايل مشروعيت عمليات استشهادى

فصل دوم دفاع مشروع در حقوق بينالملل

1 مبناى مشروع بودن دفاع

2 تاريخچه دفاع مشروع در حقوق بينالملل

1-2 دوره باستان

2-2 دفاع مشروع و ميثاق جامعه ملل و پيمان بريان-كلوگ

3-2 دفاع مشروع در منشور ملل متحد

منشور ملل متحد و دفاع مشروع

3 شرايط دفاع مشروع

1-3 دفع تجاوز

2-3 تناسب عمل دفاعى با تجاوز

بخش سوم ترور از ديدگاه حقوق بينالملل

فصل اول گزارش از اسناد حقوقى منطقهاى و بينالمللى مقابله با تروريسم

1 اسناد حقوقى منطقهاى مقابله با تروريسم

1-1 محتواى معاهدات منطقهاى

2 معاهدات بينالمللى مقابله با تروريسم

1-2 اسناد حقوقى بينالمللى

2-2 نگاهى به قطعنامه شماره 1373

فصل دوم رژيم حقوقى بينالمللى مقابله با تروريسم

1 تبيين ماهيت ترور و ارائه تعريف از آن

2 مصاديق ترور

3 راههاى مبارزه با تروريسم

1-3 جرمانگارى مصاديق تروريسم بينالمللى

2-3 اصل استرداد يا محاكمه

3-3 اعطاى صلاحيتهاى كيفرى گسترده به دولتهاى عضو

4-3 معاونت در جرم تروريستى

5-3 پايبندى بر عهدنامههاى مقابله با تروريسم

بخش چهارم ترور از ديدگاه فقه

فصل اول فقه و عناصر تشكيل دهندۀ ماهيت ترور

1 خشونت از ديدگاه فقه

2 جايگاه خشونت و مدارا در فقه

1-2 رفتارهاى فردى و اجتماعى

2-2 قوانين اسلام و خشونت

فصل دوم فقه و مصاديق ترور

1 نا امن كردن راهها و اقدام بر ضد وسائل حمل و نقل

2 سلب آسايش اجتماعى و به خطر انداختن جان و مال و ناموس مردم

3 تخريب اماكن عمومى و آلوده كردن آبها

فصل سوم فقه و راههاى مبارزه با تروريسم

1 فقه و جرمانگارى مصاديق تروريسم

2 همكارىهاى قضايى در راه مبارزه با تروريسم

1-2 صلاحيت جهانى براى محاكمه تروريستها

2-2 استرداد مجرمين تروريستى

3 معاونت در جرم تروريستى

1-3 مشاركت در جرم تروريستى از ديدگاه فقه

2-3 معاونت در جرم تروريستى

4 پايبندى به عهدنامههاى مقابله با تروريسم

1-4 قراردادهاى بينالمللى معيّن

2-4 قراردادهاى بينالمللى نامعيّن

5 شرايط معاهدات

شروط شكلى

شروط ماهوى

بخش پنجم مقايسه ميان فقه و حقوق بينالملل درباره ترور و دفاع مشروع

1 دفاع مشروع

1-1 اصل مشروعيّت دفاع

2-1 فلسفه و مبانى دفاع مشروع در فقه و حقوق بينالملل

3-1 گستره دفاع مشروع (در فقه و حقوق)

4-1 شرايط دفاع مشروع

5-1 نتايج مبحث دفاع مشروع

2 مقايسه ديدگاه فقه و حقوق بينالملل در مورد ترور

1-2 تعريف ترور

2-2 مصاديق ترور

3 راههاى مبارزه با تروريسم

1-3 جرمانگارى مصاديق تروريسم «از ديدگاه حقوق بينالملل و فقه»

2-3 اعطاى صلاحيت كيفرى به ديگر دولتها

3-3 استرداد مجرمين تروريستى

4-3 مشاركت و معاونت در جرم تروريستى

5-3 پايبندى به عهدنامههاى مقابله با تروريسم

4 پيشنهادها

1-4 ريشهيابى عوامل تروريسم

2-4 توسعه همكارى بينالمللى با محوريت سازمان ملل

3-4 رفع موانع و مشكلات در راه همكارى بين المللى

4-4 اجراى مؤثر اسناد حقوقى موجود

فهرست منابع

ترور و دفاع مشروع - برجی، یعقوبعلی - الصفحة ٣٤ - ٤-٤ محاربه

نسبت به اهل ريبه بودن نيز ميان فقيهان اختلاف مشاهده مى‌شود. چنان‌كه شيخ طوسى تصريح داشتند بر اهل ريبه بودن، [١]قاضى ابن براج، [٢]راوندى، [٣]شهيد در دروس نيز بر اين قيد تصريح كرده‌اند. اكثر فقيهان قيد «اهل ريبه» بودن را در تحقق عنوان محارب شرط نمى‌دانند. آنچه سبب ذكر قيد مزبور در تعريف محارب شده روايت صحيحه ضريس از امام صادق (ع) است. در آن روايت امام صادق (ع) فرمود:

هر كس در شب سلاح حمل كند محارب است مگر آنكه از اهل ريبه (فساد) نباشد.

دقت در روايت نشان مى‌دهد كه روايت در مقام بيان معناى محارب و اينكه حامل سلاح بايد از اهل ريبه باشد تا معناى محارب بر او صدق كند نيست، بلكه برعكس، روايت در مقام توسعه است و مراد آن، اين است كه اگر حامل سلاح از اهل ريبه باشد، مجرد حمل سلاح در شب كافى است براى اين كه حكم شود او محارب بوده و راه را ناامن كرده است، اگر چه هرگز سلاح خود را به كار نبرده و به هيچ كس براى دزدى و غارت حمله نكرده باشد.

ب. ركن معنوى:

قصد اخافه مردم يا به تعبير قانونى: قصد ايجاد رعب و هراس و سلب امنيت و آزادى مردم، ركن معنوى جرم محاربه را تشكيل مى‌دهد.

مشهور فقيهان قصد اخافه را شرط تحقق محاربه ذكر كرده‌اند، [٤]ليكن شهيد ثانى در شرح عبارت شهيد اوّل كه در تعريف محاربه نوشته است: «تجريد السلاح لِإخافة الناس» نوشته است: «خواه مرتكب قصد اخافه داشته باشد خواه نداشته باشد، اقدام او محاربه است.» [٥]شهيد ثانى بر خلاف نظرش در شرح لمعه، در مسالك براى تحقق محاربه به هر دو قصد (تجريد سلاح و قصد اخافه) تصريح كرده است. [٦]

[١] . النهاية، سلسلة الينابيع الفقهيّة، ج ٢٣، ص ١٠١.
[٢] . المهذّب، همان، ص ١٧٠.
[٣] . فقه القرآن، همان، ص ١٧٠.
[٤] . ر. ك به: ابن ادريس، سرائر، سلسلة ينابيع الفقهيّة، ج ٢٣، ص ٢٧٢ و محقّق حلّى شرايع الاسلام، همان، ص ٣٥٠، علّامه حلّى، قواعد الاحكام، همان، ص ٤٣١ و. . .
[٥] .
[٦] .