شناخت ظاهرى امام مهدى (ع) كه يكى از ابعاد شناخت امام و حجت هر زمان است، از جهاتى قابل توجه است. يكى از نظر تكليف، به حكم حديث معروف پيامبر گرامى اسلام (ص) آنجا كه مى‌فرمايد: «كسى كه بميرد و امام زمان خود را نشناسد به مرگ جاهليت مرده است.» همچنين روش مؤثرى براى محسوس كردن وجود نازنين امام و ايجاد تعلق خاطر براى منتظرين فرجش است. چنانكه امام حسن (ع) به هند بن ابى‌هاله مى‌فرمايد:

«دوست دارم اندكى رسول خدا (ص) را توصيف كنى تا تعلق خاطرى نسبت به ايشان در من پيدا شود»[١]

و بالاخره اينكه بررسى سيماى ظاهرى ايشان بدليل اينكه امام قبل از ايشان در قيد حيات نيستند كه ايشان را معرفى نمايند اهميت ويژه‌اى مى‌يابد تا بدين وسيله راه بر مدعيان دروغين امامت و مهدويت بسته شود. و شايد سرّ اينكه اين همه در روايات معصومين (ع) به اين مسأله پرداخته شده، همين باشد.

نكته قابل توجه در مورد اين نشانه‌ها، اين است كه با وجود اينكه روايات از فريقين و از چند امام نقل شده ولى هيچگونه تضاد و تنافى ميان روايات نيست و همه فرد واحدى را معرفى مى‌كنند.[٢]

در مورد سيماى امام مهدى (ع) روايات فراوانى وارد شده كه به تفصيل جزئيات جمال دل‌آراى ايشان را به تصوير كشيده‌اند. البته يك معيار كلى نيز معرفى كرده‌اند و آن شباهت بسيار زياد به پيامبر گرامى اسلام (ص) است. چنانكه خود نبى‌اكرم (ص) مى‌فرمايد: «او از نظر آفرينش و اخلاق شبيه‌ترين مردم به من است.»[٣]

حال كه دانستى آن حضرت شبيه‌ترين مردم به رسول اكرم (ص) است، توصيف پيامبر (ص) را از زبان امام باقر (ع) مى‌شنويم: «پيامبر خدا رخسارش سپيد آميخته با سرخى و چشمانش سياه و ابروانش به هم پيوسته و دستهايش درشت و سطبر بود. بدانسان كه طلا بر انگشتانش ريخته باشد. استخوان دو شانه‌اش بزرگ بود چون به كسى روى مى‌كرد به خاطر مهربانى شديدى كه داشت با همه بدن به جانب او توجه مى‌نمود. يك رشته مو از گودى گلو تا نافش، انگار كه ميانه صفحه نقره خالص است و گردن و شانه‌هايشان بسان ابريق سيمين بود، بينى كشيده‌اى داشت كه هنگام آشاميدن آب نزديك بود به آب برسد. هنگام راه رفتن محكم قدم بر مى‌داشت كه گويا به سرازيرى فرود مى‌آيد. بارى نه قبل و نه بعد از پيامبر خدا كسى تا كنون مثل او ديده نشده.»[٤]

از اين حديث، به خوبى مى‌توانيم حضرت ولى‌عصر (عج) را تجسم نماييم. اما روايات فراوان ديگرى هم از معصومين (ع) نقل شده كه براى رعايت اختصار از هر ويژگى تنها يك يا دو حديث نقل مى‌كنيم:

١. سن مبارك ايشان:

امام رضا (ع) فرمود: «نشانه‌اش اين است كه در سن پيرى است ولى چهره‌اش جوان است به گونه‌اى كه بيننده مى‌پندارد چهل ساله و يا كمتر از آن است و نشانه ديگرش آن است كه به گذشت شب و روز پير نشود تا آنكه اجلش فرا رسد.»[٥]

٢. قامت:

«قامتش معتدل بود نه بلند و نه كوتاه ...»[٦]

همچنين امام رضا (ع) خطاب به اباصلت كه از صاحب‌الامر پرسيده بود، فرمودند: «... وى نيرومند باشد به غايتى كه اگر دستش را به بزرگترين درخت روى زمين دراز كند، آن را از جاى بركند ...»[٧]

٣. رنگ:

امام باقر (ع): «در آخرالزمان مردى از فرزندانم ظهور