مالاريا: اين بيمارى كه خطرناك‌ترين بيمارى قابل انتقال از حشرات است، همه ساله ٥٠٠ ميليون نفر از مردم جهان را مبتلا مى‌سازد و حداقل دو ميليون نفر از اين جمعيت را به كام مرگ فرو مى‌برد.

عفونتهاى تنفسى: اين‌گونه عفونتها نيز همه ساله حدود چهار ميليون نفر از كودكان را از پاى درمى‌آورد. سل نيز كه نوعى بيمارى قابل انتقال محسوب مى‌شود، همه ساله مرگ حدود سه ميليون نفر را با خود دارد. نكته قابل توجه درباره اين بيمارى آن است كه يك سوم جمعيت جهان حامل باسيلهايى هستند كه به توليد سل مى‌انجامند.

اسهال: اين بيمارى كه عمدتاً توسط آب و غذاى آلوده منتشر مى‌شود، همه ساله ٣ ميليون كودك را در سراسر جهان از پاى درمى‌آورد.

وبا: اين بيمارى نيز از جمله بيماريهاى همه‌گيرى است كه هنوز هم آسياى جنوب شرقى تا خاورميانه و نيز آفريقاى غربى و آمريكاى جنوبى را آلوده خود مى‌سازد.

ايدز: ويروس‌HIV حامل بيمارى ايدز و عمدتاً از طريق روابط جنسى در حال گسترش است. هم‌اكنون ٢٤ ميليون بزرگسال به اين بيمارى مبتلا هستند و ٤ ميليون نفر نيز تا كنون به واسطه ابتلا به اين بيمارى جان باخته‌اند. تنها در سال ١٩٩٥ بيش از ٣٣٠ ميليون مورد جديد از بيماريهايى كه محصول روابط جنسى بوده‌اند، شناسايى شده‌اند.

هپاتيت: امروزه هپاتيت به عنوان يكى از جدى‌ترين مشكلات در عرصه جهانى شناخته مى‌شود. هم‌اكنون حداقل ٣٥٠ ميليون نفر در جهان حامل هپاتيت‌B هستند و ١٠٠ ميليون نفر حامل نوع‌C آن هستند و حداقل يك چهارم اين جمعيت در آينده به واسطه اين عارضه كبدى مرگ را تجربه خواهند نمود. تنها در سال ١٩٩٥ بالغ بر ده ميليون مورد بيمار سرطانى كه عامل ابتلايشان به سرطان، انواع ويروسها (خاصه ويروس هپاتيت)B وC ، باكتريها و انگلها است، شناسايى شدند. برآوردهاى سازمان بهداشت جهانى حكايت از آن دارد كه كنترل بيماريهاى عفونى مى‌تواند از ١٥ درصد موارد جديد سرطان جلوگيرى به عمل آورد.

فقر و گسترش بيماريهاى عفونى‌

فقر در حال گسترش است و از همين‌رو است كه صدها ميليون نفر از مردم به واسطه شرايط زندگى‌شان در معرض ابتلا به بيماريهاى عفونى‌اند. بيش از يك سوم جمعيت جهان، هم‌اينك در فقر شديد به‌سر مى برند و تقريباً يك سوم كودكان جهان به سوءتغذيه مبتلا هستند. هم‌چنين نيمى از مردم جهان از دسترسى منظم به ضرورى‌ترين داروهاى موجود محروم‌اند.

تداوم افزايش جمعيت جهان، كه البته با رشد سريع شهرنشينى نيز همراه شده است، به معناى سكونت ميليونها نفر در محيطهاى غير بهداشتى مملو از جمعيت است كه در چنين شرايطى كمبود آب سالم و فقدان بهداشت كافى مى‌تواند زمينه‌ساز بيماريهاى عفونى گردد. همين تمركز شديد جمعيت در چنين مناطق شهرى است كه مى‌تواند به خطر ابتلا به بيماريهاى تنفسى و نيز بيماريهايى كه از طريق آب و غذا قابل گسترش‌اند، دامن بزند.

از سويى ديگر در نتيجه تغيير رفتارهاى جنسى، انسانها در معرض ابتلاى به بيماريهاى جنسى مختلفى هستند. هم‌اكنون تقريباً در سراسر جهان همه روزه يك ميليون نفر به بيماريهاى گوناگون جنسى مبتلا مى‌شوند كه عمده آنها را جوانان تشكيل مى‌دهند، بيماريهايى عفونى و همه‌گير كه در شرايط دنياى امروز با گسترش قابل توجهى همراه شده‌اند.

تغييرات شكل گرفته در عرصه تجارت جهانى غذا نيز به خلق شرايطى جديد براى ظهور و گسترش بيماريهاى عفونى دامن زده است. حمل احشام، نحوه تهيه، توليد و ذخيره محصولات غذايى، نحوه عرضه و بالاخره رفتارهاى تغيير يافته در خورد و خوراك بشرى از زمينه‌هاى اصلى اين بحران محسوب مى‌شوند.

تغيير و تحولات اجتماعى در گروههاى سنى خاص نيز از جمله عوامل تسهيل ابتلا به بيماريهاى عفونى محسوب مى‌شود. به عنوان مثال مى‌توان به نحوه گردهم آمدن كودكان در مهد كودكها و يا نحوه نگهدارى و زندگى سالمندان در مراكز نگهدارى آنها اشاره نمود؛ محيطهايى كه به افزايش خطر ابتلا به اين‌گونه بيماريها كمك بسيارى مى‌كند.

گسترش مناطق زيستى بشر، ميليونها نفر را در معرض عوامل ناشناخته و يا كمتر شناخته شده قرار مى‌دهد. تأثيرات حاصله از تغييرهاى جوى نيز مى‌تواند شرايط مساعدى را براى گسترش بيماريهاى عفونى به‌وجود آورد. اگر چه امروزه داروهاى ضد باكتريايى به داروهايى فراگير تبديل شده‌اند، اما در همين حال، تداوم تكامل و سازگارى ميكروبها با محيطزيست نيز هم‌چنان ادامه دارد؛ به نحوى كه همواره شاهد افزايش مقاومت آنها در برابر اين‌گونه داروها بوده‌ايم.

به دلايل مذكور است كه بيماريهاى عفونى به يك چالش جهانى تبديل شده است؛ چالشى كه هزينه‌هاى اقتصادى و اجتماعى اين بيماريها فراتر از آن است كه افراد، خانواده‌ها و جوامع بتوانند از آن چشم‌پوشى نمايند. از آنجا كه دلايل چنين بحرانى، چند بعدى است، مخاطب ما نبايستى صرفاً به افرادى كه فعاليتهايشان در حوزه سلامت بشرى متمركز شده است، محدود گردد؛ چرا كه اين بحران، خود محصول معضلاتى سياسى، اجتماعى و زيست محيطى و از همه مهم‌تر تا حد زيادى نتيجه معضل و بحرانى است كه به دست بشريت خلق شده و به عنوان محصول جانبى دنياى مدرن شناخته مى‌شود.

برگرفته از:www .twnside .org به نقل از ماهنامه سياحت غرب، ش ٨، صص ٨٨- ٩٣.