دعاها و زيارتهاى مربوط به ساحت مقدس امام زمان و صاحب اختيار عوالم امكان، بخش مهمى از فرهنگ شيعه را به خود اختصاص داده است. اين گستردگى منشأيى جز اين ندارد كه آن حضرت، خاتم اوصيا و اميد امتهاست. و با امامتى كه تاكنون دوازده قرن از آن مى گذرد، نمونه اى در انبيا و امامان گذشته است.

جمع آورى و تدوين ادعيه و زيارات مربوط به آن حضرت به صورتهاى مختلفى تاكنون انجام شده و دايره وسيعى دارد. در اين نوشته به چند نمونه مشهور آنها اشاره مى شود و با برداشتهاى موضوعى و تلخيصى كه از مضامين آنها شده، آشنايى بيشترى با محتواى اين دعاها پيدا خواهيم كرد.

لازم به تذكر است كه دعا براى وجود شريف امام زمان (ع) در دعاهاى مخصوص به حضرت محدود نمى شود؛ بلكه در زيارات ائمه و اعمال شب و روز جمعه و حتى در دعاهاى نماز و غيره نيز به چشم مى خورد، كه در اين نوشته به آن موارد هم مراجعه شده است.

باشد كه با استمداد از ساحت قدس حضرتش، در آينده بتوانيم بحث جامع و كاملترى در كتابى مستقل، تقديم نماييم.

بخش اول‌

برداشتى از ادعيه و زيارات مربوط به امام زمان (ع) كه بيانگر محتواى آنهاست و آنچه ما بر زبان جارى مى كنيم و بايد به معناى آن توجه كنيم، بخش نخست اين نوشتار است كه بطور خلاصه و فهرست وار تقديم مى شود:

دعاهايى كه در مورد خود حضرت است‌

١. تعجيل فرج و ظهور حضرت‌

اين مضمون بيش از مضامين ديگر در ادعيه و زيارات آمده است. در دعاها و زيارتهاى مربوط به امام زمان (ع) آنچه بيش از همه به چشم مى خورد. دعا براى تعجيل فرج و مقرر گشتن امر ظهور حضرت از جانب خداوند به عبارتهاى مختلف است. دعا براى تعجيل فرج گاهى به صورت تصريح و گاهى به صورت كنايه است مانند: عزّت مؤمنان و ذلت جباران، منافقان، كفار، معاندان، دشمنان، سلاطين، رقيبان حضرت و آنان كه سعى در خاموش نمودن نور حضرت و از ياد بردن ذكر او دارند.

يارى مؤمنان و سركوب دشمنان توسط حضرت، درخواست چشم روشنى براى معصومين و ذريه آنها و نيز شيعيان، از خداوند كه اشاره به ظهور و فرج است؛ احياى دين و سنت و درستى تغيير يافته هاى قرآن و بازگرداندن احكام تغيير داده شده توسط حضرت، ظاهر شدن نور حضرت و برطرف شدن بدعتها و باطلها.

گسترش عدل و داد به دست حضرت پس از شيوع ظلم و جور، ايجاد رعب و سيطره براى حضرت پس از ظهور، نشر علم و پاكسازى جهان از ضلالتها توسط حضرت، برطرف شدن تمامى مشكلات و غمهاى مؤمنان توسط حضرت، استقرار امنيت در همه جا توسط حضرت، هدايت تمامى بندگان به آن حضرت، جمع و يگانگى احزاب و فرقه هاى مختلف توسط حضرت و ...