ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ١٠ - الف) شرايط اجتماعى- سياسى عصر امام حسن عسكرى، عليه السلام
آخرين فصل حضور
م. يگانه
اشاره: هشتم ربيعالاول يادآور غمگنانهترين مصيبت انسان و آغازى بر پايان آخرين فصل خوش حضور امام معصوم در ميان مردمان است. بهار حضور با جفاى اهل زمان جاى خود را به پاييز غيبت مىدهد و منتظران را تا رسيدن دوباره بهار در غمى جانكاه مىگذارد.
با شهادت امام حسن عسكرى، عليهالسلام (٢٦٠- ٢٣٢ ق) دوران ٢٥٠ ساله حضور پيشوايان معصوم در جامعه اسلامى پايان مىپذيرد و دوران طاقتفرساى غيبت آغاز مىگردد.
ضمن تسليت سالگرد شهادت اما يازدهم شيعيان، به پيشگاه فرزند ارواحنافداه و عموم منتظران آن حضرت، توجه شما عزيزان را به مطلبى كه به همين مناسبت تهيه شده جلب مىكنيم.
الف) شرايط اجتماعى- سياسى عصر امام حسن عسكرى، عليهالسلام
براى درك بيشتر ابعاد مختلف زندگى امام عسكرى، عليه السلام، در طول شش سالى كه منصب امامت بر عهده آن بزرگوار قرار داشت ابتدا نظرى به شرايط سياسى، اجتماعى آن زمان مىافكنيم تابه نقش مؤثر اين امام و رهبر بزرگ اسلام، در تاريخ بهتر پى ببريم.
١. آن عصر، اوج قدرتطلبى و ظلم و اختناق دستگاه حاكمه عباسى محسوب مىشود كه هر چند صباحى يك فرد خبيث و نالايق با دستيارى عمال دنياپرست حكومت خليفه قبلى را سرنگون كرده و خود به جاى او مىنشيند و جالب اينجاست كه هر كدام، نام مقدس الله را براى فريب مردم همراه عنوان و سلطه جابرانه و غاصبانه خود به يدك مىكشند، مثل: المستعصم باله، المعتمد علىالله، المسترشد بالله، المعتدى بالله، المنتصر بالله، القائم بامرالله و ...
روشن است كه در چنين شرايطى كسى كه قدرت را به دست گرفته فقط در پى حفظ سلطه و حكومت خويش است و براى مبارزه با مخالفان از هيچ جنايتى فروگذار نمىكند، به خصوص با امام و حجت خدا و اهلبيت رسولالله، صلىاللهعليهوآله.
علاوه بر اين، ترس از گرايش مردم به خاندان، رسالت و شيعيان و پيروان آنان، جواب راحت را از خلفا سلب كرده و تمام نيروى خود را براى از بين بردن آن بسيج كرده بودند، به طورى كه عبيداللهبنخاقان وزير معتمد به جعفر كذاب مىگويد: خلفاى عباسى سالهاست كه شمشير كشيده و مردم را شكنجه كرده و از دم تيغ مىگذرانند تا آنان را از گرايش و پيوستن به پدر و برادر تو (امام دهم و يازدهم، عليهماالسلام) باز دارند، اما نتوانستند ...[١].
و باز عامل مهم ديگرى كه باعث مىشد خلفا سخت به وحشت افتند و به فشار و ظلم و تعدى خود مخصوصاً به خاندان رسالت و بالاخص امام عسكرى، عليهالسلام، بيش از پيش بيفزايند مسأله مهدى موعود، يعنى نابود كننده همه جباران و ستمگران و برپا كننده حكومت عدل الهى بود.
به همين جهت خلفاى خونخوار عباسى با تمام توان و به طرز وحشيانهاى با امام عسكرى، عليهالسلام، به مبارزه برخاسته و مىخواستند به طور كلى وجود فرزند و نسل آن حضرت را نابود سازند.
٢. امام عسكرى، عليهالسلام، در دوران امامت پدر بزرگوار خود امام هادى، عليهالسلام، و مبارزات و فداكارىهاى ايشان حضور كامل داشت و شاهد بود كه آن حضرت در بعد اجتماعى و رهبرى امت يك شبكه منسجم و كارآمد از پيروان و شيعيان فداكار و مبارز به وجود آورده بود كه در سرتاسر اقطار مملكت بسيار وسيع و گسترده اسلامى آن روز ريشه داشت.
چنين نظامى بعد از امام هادى به آن حضرت رسيد، و لازم بود امام يازدهم، عليهالسلام، از آن استفاده كرده و آن را تقويت و گسترده نمايد.