ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٢٨ - مصاديقى از مال حرام
تبديل مىشود.[١] در اين حالت، شيطان شريك مال اين افراد مىشود و همراهان و پيروان شيطان به ستم و ظلم رو مىآورند تا بيش از پيش، به ارضاى خواستههايش بپردازند.[٢] مال و ثروت، آدمى را چنان به خود سرگرم مىكند كه برخى حتّى به بهانه آن، از جهاد و تلاش براى آخرت باز مىمانند و جزو گروه زيانكاران مىشوند.[٣] آزمندى همانگونه كه آدمى را از مسير حق طلبى و فلسفه زندگى و آفرينش دور مىسازد، موجب مىشود تا انسان گرفتار رفتارهاى زيانبارى، چون بىتوجّهى به نيازمندان، گرسنگان و بينوايان شود و از تلاش براى رفع گرسنگى آنان خوددارى كند.[٤] خيانت در امانت،[٥] بازماندن از جهاد و رها كردن پيامبر و مجاهدان،[٦] غفلت از خدا و تمرّد از فرمان خدا و پيامبر[٧] و مخالفت با حق و حقيقت،[٨] از جمله آثار دلبستگى به مال است. از اين فراتر، كسانى كه گرفتار آزمندى و حرص مال هستند، اينگونه رفتارها را در پيش مىگيرند؛ بلكه چنان دلبسته مىشوند كه ديگر خدا را فراموش كرده و با شكست در آزمونهاى الهى[٩] زيان و خسران ابدى را براى خود رقم مىزنند.[١٠]
مصاديقى از مال حرام
چنانكه گفته شد، دلبستگى به مال دنيا به عنوان مهمترين تأمينكننده نيازهاى مادّى انسان و نيز زينت زندگى دنيا، امرى طبيعى و غريزى و گرايش طبيعى است و تلاش براى تحصيل مال و ثروت، امرى مذموم و ناپسند به شمار نمىرود؛ بلكه از مصاديق تلاش و جهاد در راه خدا شمرده مىشود؛ زيرا انسان مأموريت دارد تا با تلاش خويش، جهان مادّى را آباد كند.[١١] پس گردآورى مال حلال و پاك، به عنوان يك مأموريت الهى مطرح است و اگر كسى از تلاش در اين حوزه باز ايستد، مىبايست او را متّهم به كوتاهى در انجام وظيفه الهى كرد.
امّا مشكل آن است كه اين دلبستگى به شكل افراطى، برخى را از حق دور مىسازد و آنان را به آزمندى گرفتار مىكند و اجازه نمىدهد تا در مسير آفرينش گام بردارند و به حق و عدالت زندگى خود را سامان دهند؛ بلكه روحيه تجاوزگرى پيدا مىكنند و لذا به جاى كسب مال مشروع به راههاى كسب مال از راه حرام كشيده مىشوند.
از مهمترين مصاديق مال حرام، مىتوان به رشوه اشاره كرد. كسانى كه در مراكز قدرت و تصميمگيرى هستند، در معرض اين نوع كسب حرام مىباشند. قاضيان و مسئولان و كارگزاران حكومت با گرفتن رشوه ممكن است حقّ كسى را ضايع كرده يا از حقوق بيتالمال به جيب كسانى بريزند كه اقدام به سوءاستفاده كردهاند. خداوند كسب مال از راه رشوه را حرام و ننگآور دانسته[١٢] و با نام بردن اين مال به سُحت،