ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ١٣ - نشانه ها و رخدادهاى مهمّ آخرالزّمان
معرفت مردم آخرالزّمان معجزات حسّى اقوام گذشته، جاى خود را در اسلام به معجزه عقلى و علمى (قرآن) داده و وحى قرآنى، با سخن از قرائت و علم و قلم، آغاز مىشود:[١]
«اقْرَأْبِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ خَلَقَ الْإِنْسانَ مِنْ عَلَقٍ اقْرَأْ وَ رَبُّكَ الْأَكْرَمُ الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ عَلَّمَ الْإِنْسانَ ما لَمْ يَعْلَمْ»[٢]
و قرآن، از دوره ماقبل اسلام، به عنوان عصر جاهليت در مقابل عصر علم و خرد ياد مىكند:
«الْجاهِلِيَّةِالْأُولى»[٣] از اينرو، طبق روايات، «سوره توحيد» و شش آيه آغازين «سوره حديد»، براى اقوامى در آخرالزّمان نازل شده كه در كاوشهاى دينى، از اقوام پيشين ژرفانديشتر و دقيقترند. در روايات متعدّد ديگر[٤] نيز دوره آخرالزّمان و مردم آن، به رغم وقوع فتنهها و آشوبهاى بسيار، بهترين زمان و بهترين مردم شناسانده شدهاند؛ بنابراين، ميان ديدگاه خوشبينانه اسلام درباره پايان تاريخ و ظهور آفتهاى اجتماعى بسيار در آن دوره، هيچگونه تنافى وجود ندارد.[٥] برخى از پيامبران نيز به دليل فضيلت مردم آخرالزّمان، از خداوند خواستهاند كه نام و راهشان در ميان آنان جاويد بماند.[٦] قرآن، امّت پيامبر (ص)[٧] را معتدلترين و در نتيجه كاملترين:
«وَكَذلِكَ جَعَلْناكُمْ أُمَّةً وَسَطاً»[٨]
و بهترين امّت:
«خَيْرَأُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ»[٩]
معرفى مىكند؛[١٠] بر همين اساس، خوارق عادت در آخرالزّمان به كمترين ميزان رسيده و خداوند از طريق سنّتهاى طبيعى تاريخ، جوامع بشرى را با آزمايشهاى مختلف به حدّى از بلوغ، شعور و تجربه مىرساند كه زمينه حكومت جهانى صالحان مهيّا شود[١١] و بر اساس سنّت هميشگى خويش، مؤمنان را بر همه موانع چيره ساخته، به فتح و پيروزى پايدار مىرساند:
«إِنَّهُمْلَهُمُ الْمَنْصُورُونَ وَ إِنَّ جُنْدَنا لَهُمُ الْغالِبُونَ»[١٢]
از مجموعه مباحث گذشته مىتوان نتيجه گرفت كه دوره اسلامى، همان دوره آخرالزّمان است كه تحقّق كامل ديدگاه مثبت اسلام درباره پايان تاريخ، در عصر ظهور امام مهدى (عج) به وقوع خواهد پيوست.
نشانهها و رخدادهاى مهمّ آخرالزّمان
ختم نبوّت و نزول واپسين شريعت كه با ظهور پيامبر اكرم (ص) تحقّق يافت، نخستين نشانه پايان تاريخ به شمار مىرود؛ لذا مفسّران،[١٣] مقصود از نشانههاى قيامت را در آيه ذيل، بعثت پيامبر (ص) دانستهاند كه نسبت به عمر جهان، فاصله بسيار كمى تا قيامت دارد:[١٤]
«فَهَلْيَنْظُرُونَ إِلَّا السَّاعَةَ أَنْ تَأْتِيَهُمْ بَغْتَةً فَقَدْ جاءَ أَشْراطُها»[١٥]
در آخرالزّمان وقايع فراوان ديگرى نيز پيشبينى شده كه بيشتر به دوره پايانى آن (مقارن با ظهور حضرت مهدى (عج)) مربوط مىشود: