از امام رضا، عليه‌السلام، درباره اين آيه سؤال شد، حضرت فرمودند: «ماؤكم يعنى ابوابكم»، كه مراد از آن امامان هستند كه هر كدام ابواب الهى بين او و خلق اويند.[٢]

اگر هر كدام از اين درهاى رحمت الهى بسته شود، سرچشمه حيات معنوى انسان بسته مى‌شود، و افراد هوشيار احساس سرگردانى مى‌كنند و براى يافتن راهبرى ديگر تلاش مى‌كنند. به همين جهت وقتى على بن جعفر از برادرش موسى بن جعفر، عليه‌السلام، درباره تاويل اين آيه سؤال كرد، حضرت فرمودند:

اذا فقدتم امامكم فلم تروه فماذا تصنعون؟[٣]

هرگاه امامتان را نيابيد و او را نبينيد چه مى‌كنيد؟

اما خداوند هيچ گاه زمين را خالى از حجت قرار نمى‌دهد و با سپرى شدن عمر هر كدام امام ديگرى مى‌فرستد، بنابراين امام صادق، عليه‌السلام، در تاويل اين آيه مى‌فرمايند:

اذا غاب امامكم فمن ياتيكم بامام جديد؟[٤]

هرگاه امامتان از شما پنهان شود چه كسى امام جديد برايتان مى‌فرستد؟

با ختم نبوت و سپرى شدن حيات امامان معصوم دوران غيبت فرا رسيد. اين دوران همچون آبى است كه براى ذخيره به زمين فرو رود، به اميد روزى كه با فراهم شدن زمينه جامعه براى پذيرش آن، اين ذخيره الهى فوران كند و تشنگان واقعى معرفت را سيراب كند. امام باقر، عليه‌السلام، در تاويل آيه محل بحث مى‌فرمايد:

نزلت فى القائم، عليه‌السلام، يقول: ان اصبح امامكم غائبا عنكم لا تدرون اين هو؟ فمن ياتيكم بامام ظاهر ياتيكم باخبار السموات و الارض، و حلال الله و حرامه. ثم قال: و الله ما جاء تاويل هذه الآية و لابد ان يجيى تاويلها.[٥]

اين آيه درباره امام قائم، عليه‌السلام، نازل شده است. مى‌گويد: اگر امامتان از شما غايب گردد و ندانيد كجاست چه كسى براى شما امامى مى‌فرستد كه اخبار زمين و آسمان و حلال و حرام خدا را براى شما بياورد، سپس فرمود: سوگند به خدا، تاويل اين آيه نيامده و سرانجام خواهد آمد.

در روايتى است كه عمار از پيامبر اكرم، صلى‌الله‌عليه‌وآله، سؤال كرد كه مهدى كيست؟ حضرت فرمودند:

اى عمار! خداوند تبارك و تعالى با من پيمان بسته كه از صلب حسين، نه امام بيرون آورد، و نهمين آنها از مردم پنهان مى‌شود، سپس همين آيه را تلاوت كردند و فرمودند: غيبتى طولانى دارد، به گونه‌اى كه گروهى از عقيده‌شان برمى‌گردند وگروه ديگر ثابت قدم مى‌مانند. پس وقتى آخرالزمان شود خروج كند و دنيا را پر از قسط و عدل مى‌كند همانطور كه از ظلم و جور پر شده است.[٦]

بنابراين، «ظاهر آيه مربوط به آب جارى است كه مايه حيات موجودات زنده است، و باطن آيه مربوط به وجود امام علم و عدالت جهان گستر اوست كه آن نيز مايه حيات جامعه انسانى است.»[٧]

اما وجه تشبيه آب به امامان معصوم اين است كه، همانطور كه آب رحمت الهى و مايه حيات مادى انسانهاست و بدون آب نمى‌توان زندگى كرد، امامان معصوم نيز رحمت‌خداوند و وسيله‌اى براى وجود حيات روحانى انسانها و سلامت جامعه‌اند، به همين جهت در حديثى است كه ابو حمزه از امام صادق، عليه‌السلام، سؤال كرد: آيا زمين بدون امام باقى مى‌ماند؟ حضرت فرمودند:

لو بقيت الارض بغير امام لساخت‌[٨]

اگر زمين بدون امام باشد، [اهل‌] آن را فرو مى‌برد.

آب وسيله‌اى براى زدودن پليديهاى ظاهرى است، امامان معصوم نيز وسيله‌اى براى پاك كردن انسانها از پليديهاى درونى و شرك و جهل و گناه‌اند.

آب با فرو رفتن در زمين در