ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٦٢
نكته زيبا و شاهكار ادبى در اين كلام كوتاه آن است كه حضرت على (ع) شدّت و داغى جنگ را به افروختگى و شدّت شعلهورى آتش تشبيه كرده است. سپس مىفرمايد: «در چنين لحظه حسّاس و پرخطر پيامبر (ص) از همه مجاهدان به دشمن نزديكتر بود و ما به او پناه مىبرديم.» اين در حالى است كه رشادت و شجاعت و كارزار بىامان پيامبر (ص) در ميدانهاى نبرد، همچون «احد» و «حنين» و ... كمتر ذكر مىشود؛ گويا پيامبر (ص) در غزوات گوناگون، نقشى جز رهبرى و فرماندهى در مقرّ لشگر نداشته است!
پيامبر اكرم (ص) علاوه بر آنكه جان پاك و مطهّر خود را در دشوارترين ميدانهاى نبرد به خطر مىافكند، براى اعتلاى كلمةالله و تحقّق رسالت خود، عزيزان و خويشاوندان خود را بر ديگران مقدّم مىداشت و آنان را قبل از ديگر مؤمنان و مبارزان، به ميدان مبارزه و كانون خطر مىفرستاد و اين نشانگر ايثار وصفناپذير آن حضرت است.
حضرت على (ع) در نامهاى به معاويه مىنويسد:
«آنگاه كه آتش جنگ در مىگرفت و صحنه كارزار گرم مىشد، پيامبر (ص) اهل بيت خود را پيش فرستاد تا به وسيله آنها اصحابش را از سوزش شمشيرها و نيزهها حفظ فرمايد؛ چنان كه عبيده ابن حارث (پسرعموى پيامبر (ص)) در جنگ بدر و حمزه، سيّدالشّهداء (عموى پيامبر (ص)) در جنگ احد و جعفر ابن ابىطالب (پسر عموى پيامبر (ص)) در جنگ «موته» شهيد شدند و كسى هم بود كه اگر مىخواستم، نامش را مىآوردم و او هم آرزو داشت چون شهيدان اسلام، شهيد شود؛ امّا مقدّر، چنين نبود و آرزويش به تأخير افتاد.»
بدون ترديد منظور امام (ع) از آن شخص كه آرزوى شهادت داشت؛ ولى تقدير الهى آن را به تأخير انداخت، خود آن حضرت مىباشد.
استقامت و پايدارى پيامبر (ص) براى هدايت مردم و تثبيت دين
اگرچه همه رسولان الهى در راه انجام مأموريت الهى و ابلاغ رسالت خويش رنجها، مرارتها و خوندلها كشيدند و در برابر عناد و لجاجت مردمان جاهل و بتپرستان شكيبايى كردند؛ امّا آنچه پيامبر اكرم (ص) در رهگذر ابلاغ رسالت و در طول دوران بيست و سه ساله نبوّتش متحمّل گرديد، قابل مقايسه با ساير پيامبران نيست. شاهد اين مطلب، سخن آن حضرت است كه فرمود: «هيچ پيامبرى بسان آنچه كه من اذيّت شدم، اذيّت نشد.» جهالت، شرك و بتپرستى مردم و سران جاهليّت در هنگام بعثت آن حضرت از يك سو و جامعيّت و خاتميّت دين اسلام و عظمت «قرآن» كه براى سعادت و رستگارى همه بشريّت تا روز قيامت از جانب خداوند ابلاغ شده است، از سوى ديگر، موجب شده بود كه فهم و پذيرش اين معارف بلند براى آنان دشوار باشد و پيامبر اكرم (ص) براى تبيين اين صراط مستقيم و معارف دين در آن جامعه جاهلى چه دشوارىها و رنجهايى را تحمّل كنند. اميرالمؤمنين (ع) به شكل زيبايى، اين وضعيت را ترسيم مىكند. آن حضرت مىفرمايد: «پيامبر (ص) در راه رضايت حق در كام هر دشوارى و بلا، فرو رفت و جام مشكلات و ناگوارىها را سركشيد. روزگارى، خويشاوندان او به دورويى و دشمنى پرداختند و بيگانگان در كينهتوزى و دشمنى با او متّحد شدند. اعراب براى نبرد با پيامبر (ص)، لجام گسيخته و تازيانه بر مركبها نواختند و از هر سو گرد آمدند و از دورترين سرزمين و فراموش شدهترين نقطهها، دشمنى خود را بر پيامبر فرود آوردند.»
امّا پيامبر (ص) در برابر اين همه دشمنىها و عداوتها، در راه اعتلاى كلمةالله، شكيبايى و پايدارى را پيشه كرد و هرگز اين امواج مشكلات و گرفتارىها او را از دعوت حق باز نداشت.
حضرت على (ع) در خطبه ديگرى مىفرمايد: «پيامبر (ص)، انسانها را به اطاعت خدا دعوت و در راه دين با دشمنان پيكار كرد و آنان را مغلوب ساخت. هرگز همدستى دشمنان كه او را دروغگو مىخواندند، او را از دعوت حق بازنداشت و تلاش آنان براى خاموش كردن نور رسالت به نتيجهاى نرسيد».
در كلامى ديگر، امام على (ع) اراده نافذ و صلابت شكستناپذير پيامبر اكرم (ص) براى مجاهدت و مبارزه در راه حق را اينگونه بيان مىكند: «پيامبر (ص) بدون سستى و كوتاهى، رسالت پروردگارش را رسانيد و در راه خدا با دشمنان، بدون عذرتراشى جنگيد. آن حضرت پيشواى پرهيزگاران و روشنىبخش چشم هدايت شدگان است».
هنگامى كه حضرت على (ع) عظمت روحى و اقتدار معنوى پيامبر (ص) را ياد مىكند و مىخواهد به مردم بياموزد كه چگونه به وجود مطهّر آن حضرت صلوات بفرستد، چنين مىفرمايد: «اى خدا! گرامىترين درودها و افزونترين بركات خود را بر محمّد (ص)، بنده و فرستادهات، اختصاص بده كه خاتم پيامبران گذشته و گشاينده درهاى بسته و آشكاركننده حق با برهان است. او دفعكننده لشكرهاى باطل و در هم كوبنده شوكت گمراهان است. آنگونه كه بار سنگينى رسالت را بر دوش كشيد و به فرمانت قيام كرد و به سرعت در راه خشنودى تو گام گذاشت. حتّى يك قدم به عقب برنگشت و اراده او سست نشد و در پذيرش و گرفتن وحى نيرومند بود. حافظ و نگهبان عهد و پيمان تو بود و در اجراى فرمانت تلاش كرد تا آنجا كه نور حق را آشكار و راه براى جاهلان روشن ساخت و دلهايى كه در فتنه و گناه فرو رفته بودند، هدايت شدند و پرچمهاى حق را برافراشت.»
پيامبر اكرم (ص)، الگوى زهد و تحقير دنيا
در فرهنگ قرآن كريم، زهد و عدم دلبستگى به دنيا و مظاهر آن، يكى از ويژگىهاى برجسته انسانهاى بزرگ است. در آموزههاى قرآن و اسلام به هر اندازه كه روح و نفس آدمى از تعلّقات دنيا و گرايشهاى نفسانى آزاد باشد، به كمال روحى و تكامل انسانى نزديكتر است. قرآن كريم، جهتگيرى و