ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٤٤ - آداب سفر كردن رسول خدا (ص)
زبان خود را از غير سخنان مورد لزوم باز مىداشت و با مردم انس مىگرفت و آنان را از خود دور نمىكرد، بزرگ هر قومى را گرامى مىداشت و او را بر قومش حاكم مىكرد».»
باز هم از امام حسين (ع) نقل است كه فرمود: «به طور دائم خوشرو و خوشخوى و نرمخوى بود، خشن و درشتخو و فحّاش و عيبجو نبود و كسى را زياد مدح نمىكرد و از چيزى كه به آن رغبت و ميل نداشت، غفلت مىورزيد و به طورى كه مردم از او نه مأيوس و نه نااميد مىشدند. هرگز كسى را سرزنش نمىكرد و از او عيب نمىگرفت و لغزش و عيبهاى مردم را جستوجو نمىكرد و سخن نمىگفت: مگر در جايى كه اميد ثواب در آن داشت.»
امام محمّد غزالى در كتاب «احياء العلوم» خود، پيرامون برخى از آداب و سنن پيامبر اكرم (ص) مىگويد: رسول خدا (ص) گفتارش از همه فصيحتر و شيرينتر بود، سخنانش همه كوتاه و جامع و خالى از فضول و وافى به تمام مقصود بود و كلمات گفتارش به يكديگر پيوستگى داشت.
رسول خدا (ص) در خصوص خصوصيّات فردى خود در جايى مىفرمايد: «بدانيد كه هر عبادتى در ابتدا شدّت و افراطى دارد، بعد اين حالت به فترت و سستى بر مىگردد، پس كسى كه شدّت عبادتش بر طبق سنّت من بشود، راه را پيدا كرده و هر كس مخالف سنّت شد، گمراه گشته و عمل او تباه خواهد بود، مردم بدانيد من نماز مىخوانم، مىخوابم، روزه مىگيرم، افطار مىكنم، مىخندم و گاهى مىگريم. پس هر كس از راه روشن سنّت من اعراض كند، از من نيست.»
آداب معاشرت پيامبر اكرم (ص)
در اين باب نيز روايات بسيارى نقل شده كه هر يك بيانگر خلق و خوى و آداب معاشرت نيكوى پيامبر اكرم (ص) است كه مىتواند راهنماى مناسبى براى پيروان آن حضرت باشد.
ديلمى در كتاب «ارشاد القلوب» روايت كرده كه: آن حضرت اگر به خوردن چيزى دعوت مىشد، آن را كوچك نمىشمرد؛ هر چند خرمايى پوسيده باشد. مخارج زندگى ايشان سبك و داراى طبع بزرگ و خوش معاشرت و خوشرو بود. بدون اينكه بخندد، هميشه تبسّمى بر لب داشت، بدون اينكه چهرهاش درهم كشيده باشد، اندوهگين به نظر مىرسيد، بدون اينكه از خود ذلّتى نشان دهد، همواره متواضع بود، بدون اينكه اسراف بورزد، سخى بود. دلنازك و به همه مسلمانان مهربان بود و هرگز دست طمع به سوى چيزى دراز نكرد. تواضع و فروتنى از خصوصيّات بارز آن حضرت بود تا آنجا كه ايشان در جايى مىفرمايد: «از چند چيز تا هنگام مرگ دست بر نمىدارم، روى زمين با بردگان غذا خوردن، لباس پشمينه پوشيدن و به كودكان سلام كردن تا اينكه بعد از من سنّت شود.»
در كتاب «اخلاق» از ابوالقاسم كوفى نقل شده كه گفت: رسول خدا (ص) براى خود از كسى انتقام نگرفت؛ بلكه از آنان كه آزارش مىدادند، مىگذشت و آنان را عفو مىكرد.
پيامبر (ص) نيز در روايات مختلف به رفتار و آداب معاشرت خود اشاره كرده است؛ چنان كه در كتاب «كافى» از
امام صادق (ع) در حديثى از پيامبر (ص) روايت شده كه فرمود: «پروردگارم! به من فرمان داد كه مسلمانان فقير را دوست بدارم.» همچنين در حديثى از رسول خدا (ص) نقل شده كه فرمود: «جبرئيل از جانب پروردگارم بر من نازل شده و گفت: اى محمّد بر تو باد كه حسن خلق را بر خود ملازم سازى؛ زيرا كه بدخلقى خير دنيا و آخرت را از بين مىبرد»، سپس آن حضرت فرمود: «آگاه باشيد كه شبيهترين شما به من كسانى هستند كه اخلاقشان از همه نيكوتر باشد.»
خداوند بزرگ نيز در قرآن كريم هنگامى كه مىخواهد
پيامبر اكرم (ص) را به انسانها معرفى كند، بزرگترين مدالى را كه به برگزيدهاش مىدهد، ستايش خلق نيكوى اوست، به طورى كه خطاب به آن حضرت مىفرمايد: «انّك لعلى خلق عظيم؛ به راستى كه اى پيامبر تو به نيكو خلقى آراستهاى.»
آداب سفر كردن رسول خدا (ص)
شيخ صدوق در «فقيه» از امام باقر (ع) روايت كرده كه فرمود: «رسول خدا (ص) روز پنجشنبه مسافرت مىكرد.»