اهمّيت اذان: اذان شعارى سكوت‌شكن، موزون، كوتاه، پُرمحتوا و سازنده است كه در بردارنده اساسى‌ترين پايه‌هاى اعتقادى و جهت‌گيرى عملى مسلمانان است. اذان در اسلام، سرود الهى، شعار و ندايى جهت معرفى امّت واحد اسلامى است. اذان، اعلام موجوديت اسلام، معرفى عقايد و اعمال مسلمانان و فرياد عليه معبودهاى خيالى است. اذان، نشانه باز بودن فضاى تبليغات و اعلام مواضع فكرى مسلمانان به صورت روشن و صريح و هميشه نشانه هوشيارى و بيدارى از غفلت است. اذان، آماده ساختن روح، دل و جان براى ورود به نماز و فريادى است كه طنين ملكوتى آن در فضا، دل مؤمنان را به سوى خدا مى‌كشد و بر وحشت و خشم كافران مى‌افزايد. همچنان كه اين وحشت را در جملات گلاستون، سياست‌مدار و صهيونيست انگليسى مشاهده مى‌كنيم. وى در پارلمان مى‌گويد:

تا هنگامى كه نام محمّد در مأذنه‌ها بلند است و كعبه پا برجاست و قرآن راهنما و پيشواى مسلمان است، امكان ندارد پايه‌هاى سياست ما در سرزمين‌هاى اسلامى استوار و برقرار گردد.[١]

نمونه اين وحشت در رفتار مشركان و منافقان عصر پيامبر اكرم (ص) نيز ديده مى‌شود؛ همچنان كه در آيه ٥٨ «سوره مائده» آمده است:

«آنان هنگامى كه اذان مى‌گويد و مردم را به نماز فرا مى‌خوانيد، آن را مسخره و بازى مى‌گيرند، اين به خاطر آن است كه آنان جمعى نابخردند.»

فلسفه تكرار اذان: از مطالب ياد شده تا حدود زيادى راز و فلسفه تكرار اذان روشن شد. افزون بر آن گفتنى است، اساساً هر گروه، جمعيت و ملّتى براى معرفى خود، آگاه كردن مردم براى امرى و تجمّع در جايى، از سرود يا شعار يا وسيله‌اى استفاده مى‌كنند. ناقوس كليسا در مسيحيت، سرود ملّى هر كشور و شيپور در برخى شهرها از آن جمله است. در اسلام نيز براى اين امر مهم، اذان تشريع شد تا نشانه‌اى براى تجمّع مردم و آمادگى آنان براى نماز باشد، ضمن آنكه اذان برخلاف ناقوس كليسا داراى محتوايى بس عميق است كه حتّى تكرار آن در نمازهاى فرادا، انسان را از غفلت بيدار كرده و او را به توحيد و عقايد اساسى اسلام هوشيار مى‌سازد. فلسفه تشريع اذان و تكرار آن، در حديثى طولانى از امام رضا (ع) چنين بيان شده است:

«مردم كه مأمور به اذان شدند، علّت‌هاى فراوان دارد، از جمله آن كسى را كه سهو كرده، يادآور باشد و آن را كه غافل است، متنبّه سازد و كسى كه وقت را نمى‌داند و از آن غافل است، هوشيار سازد. اذان گو با اذانش مردم را به پرستش خالق دعوت مى‌كند، به آن ترغيب مى‌كند، خود اقرار به توحيد دارد، ايمان و اسلام را آشكار مى‌سازد و آن را كه فراموشش كرده، يادآورى مى‌كند ...»[٢]

افزون بر موارد ياد شده، شايد يكى ديگر از مصلحت‌هاى تكرار اذان همان فلسفه تكرار نماز باشد، امام صادق (ع) در فلسفه‌