اشاره: كاركنان مسجد مقدس جمكران در زمان حيات فقيه اهل بيت حضرت آية الله مرعشى نجفى، قدس سره، ضمن ديدار با ايشان در زمينه تاريخچه و جايگاه معنوى و ... مسجد جمكران نظر معظم له را جويا شدند كه حضرتشان مطالبى را بيان فرمودند كه جهت آشنايى بيشتر علاقه مندان با اين مسجد مقدس خلاصه اى از اين مطالب را مى آوريم:

... عرض مى شود كه اين مسجد شريف در اوايل غيبت صغراى حضرت ولى عصر، عليه السلام، بنا شده است ودر نوشته هاى قديمى سه اسم براى آن ذكر شده كه هر يك از آنها به مناسبتى بوده است:

- مسجد جمكران گفته شده است؛ چون متصل به قريه جمكران است.

- مسجد حسن بن مثله گفته اند؛ چون در زمان حسن بن مثله و به همت او ساخته شده است.

- مسجد صاحب الزمان، عليه السلام، مى گويند؛ چون وجود مبارك امام زمان، عليه السلام، مكرر در آن ديده شده است.

اين مسجد از اول زمان غيبت صغرى تا به امروز مورد احترام همه شيعيان بوده است. مرحوم شيخ بزرگوار محدث عاليقدر حجة الاسلام صدوق، قدس سره، كتابى بنام «مونس الحزين» دارند كه حقير آن را نديده ام ولى مرحوم آقاى حاج ميرزا حسين نورى استاد استاد حقير از آن كتاب نقل مى فرمايد، در آن كتاب مفصلا وقايع احداث مسجد جمكران نقل شده است و بالجمله اين مسجد مورد احترام علماى اعلام و محدثين كرام شيعه بوده و كرامات متعددى هم از اين مسجد ديده شده است.

بناى اول اين مسجد در زمان حسن بن مثله و بناى دوم آن در زمان صدوق، قدس سره، بوده است. در زمان صفويه هم چند مرتبه در آن تعميراتى انجام گرفته است. در زمان زعامت مرحوم آية الله حائرى، مرحوم حجة الاسلام آقا شيخ محمدتقى بافقى، قدس سره، و بعد از او آقاى حاج آقا محمد معروف به آقازاده، از تجار محترم قم تعميراتى نمودند.

در اين مسجد مكرر كراماتى ديده شده است كه مرحوم شيخ محمدعلى كچويى معروف به قمى در كتاب «تاريخ قم» در جلد اول و دوم به بعضى از كراماتى كه در آن جا اتفاق افتاده و به اشخاصى كه شرفياب حضور مبارك حضرت ولى عصر، عليه السلام، شده اند اشاره كرده است. جاى ترديد نيست كه اين مسجد مورد احترام شيعه بوده و نمازى هم در آنجا نقل شده است كه البته بهتر است كه اين نماز به قصد رجاء به جا آورده شود.

اين مسجد موقوفات و اراضى متعدد در اطراف داشته و در خود شهر مقدس قم رقباتى وقف بر اين مسجد بوده است كه اكثر آنها از حال وقفيت بيرون رفته و ملك شخصى شده است.

براى اين مسجد تاريخچه هاى مختصرى نوشته شده ولى آنچنان كه بايد خصوصيات آن نقل نشده است.

حقير خودم مكرر كراماتى را از آن مشاهده كرده ام. چهل شب چهارشنبه مكرر موفق شده ام كه در آن بيتوته نمايم و جاى ترديد نيست كه اين مسجد از امكنه مورد توجه و محل نزول بركات الهى است.

اين مسجد بعد از مسجد سهله- كه شبهاى چهارشنبه اهالى نجف اشرف به آنجا مشرف مى شوند- از مساجدى است كه منتسب به وجود مبارك حضرت ولى عصر، عليه السلام، است.

نكته ديگر آنكه اصل مسجد جمكران مسجد كوچكى بوده است كه در طى زمان بر آن افزوده شده كه اخيرا در اين دو سال باز به آن افزوده اند. به استدعاى حقير، از بانيان خير، آن قطعه كه مسجد اصلى است رنگ موزاييك هاى آن با آنچه بعدها به آن افزوده شده فرق دارد تا اگر كسى خواست در مسجد اصلى عبادت كند، نماز و دعايى به جا آورد آن قسمت مشخص باشد.

... خداوند توفيق همه را زياد و بزودى چشم همه ما را به جمال مبارك آن حضرت روشن بفرمايد.