ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٥٤ - ز مكان و مسكن ملائكه
بزرگ كه اگر يكى از آنان به زمين فرود آيد از بس بزرگ است و از بس پر و بال دارد، زمين نمىتواند آن را در خود جا دهد. بعضى از آنها به اندازهاى تنومند و زيبا هستند كه اگر همه جنّ و انس همدست شوند، نمىتوانند او را وصف كنند، بعضى از ملائكه الهى چنان است كه هفتصد سال راه مسافت ميان دو شانه يا مسافت پرّه گوشش است، بعضى از آنها با يكى از بالهاى خود مىتواند همه افق را بپوشاند، به علاوه از بزرگى جسمش، بعضى از آنها به اندازهاى بلند قامتند كه آسمانها تا زير ناف آنها است، بعضى از آنها بدون پايگاه، قدم در عمق هواى زيرين زمين نهاده و همه زمينها تا زانوى او است، بعضى از آنها هست كه اگر همه درياها را به پشت ناخن بزرگش بريزند، جا مىدهد بعضى هستند كه اگر كشتىها را در اشك چشمش بيندازند تا ابد سير مىكنند. «فَتَبارَكَاللَّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِينَ[١]
در قرآن كريم درباره حضرت مريم (س) نيز آمده كه:
«ملك در صورت انسان پيش مريم آمد. مريم ترسيد كه آن جوان شايد نظر سوئى به مريم دارد و گفت: من از تو به خدا پناه مىبرم. فرشته گفت: «إِنَّماأَنَا رَسُولُ رَبِّكِ لِأَهَبَ لَكِ غُلاماً زَكِيًّا»[٢]
ويژگىهاى ملائكه
الف. عصمت و اطاعت امر الهى
خداوند در سه جاى قرآن بر اين امر تأكيد مىكند كه ملائك از اوامر الهى سرپيچى ننموده و به آنچه مأمور شدهاند، عمل مىكنند.[٣]
با توجّه به آيات ياد شده از سوره بقره در ماجراى خلقت حضرت آدم (ع) شايد بتوان چنين گفت كه نوع اختيار ايشان مرتبه نازلى است از همان اختيار انبيا و اوصيا كه هر چند توان انجام گناه را دارند، امّا با توجّه به شناخت و معرفتى كه دارند از گناه، معصيت و خطا مبرّا هستند. علاوه بر اعتراض ملائكه در ماجراى فوق، درباره برخى از ملائك گاه صحبت از كوتاهى آنان در انجام مأموريتهاى محوّل شده به ميان مىآيد؛ از اين دست ملائك مىتوان به جريان «فطرس» اشاره كرد. فطرس ملكى بود كه به جهت كوتاهى در انجام مأموريتى، بالش شكسته و به جزيرهاى تبعيد شد. پس از ولادت سيدالشّهدا (ع) و با وساطت ايشان جايگاه قبل و مأموريتى تازه يافت.[٤]
ب. علم
يكى از ويژگىهاى قابل توجّه ملائكه علم آنهاست. ملائكه علم خود را همانند انبيا و اوصيا از لوح محفوظ اخذ مىكنند.[٥] از مجموعه آيات، روايات و داستانهاى دينى چنين برمىآيد كه علمى به ايشان داده شده در موارد متعدّد بيش از انسانهاى معمولى است، امّا در برابر انبيايى كه حتّى مقام انبياى اولوالعزم را ندارند و از ناحيه خداوند با بىعزمى از آنان به طعنه ياد مىكنند،[٦] ظرفيت علمى كمترى دارند.
ج. قرب و كرامت الهى
ويژگى مقرّب بودن نزد خداوند در ميان تمامى ملائك مشترك است و تفاوت در ميزان اين قرب است. ميزان قرب ملائكه به خداوند در اين ميان بر اساس مراتب و وظايفى است كه براى آنان تعريف شده است.[٧]
د. عبادت
يكى ديگر از ويژگىهايى كه در آيات قرآن كريم براى طايفه ملائكه برشمرده شده، استكبار نورزيدن آنان از عبادت الهى است.[٨]
ه. وظيفهمدارى
بنا بر آيات و روايات متعدّد، هر ملكى براى انجام مأموريتى آفريده شده است و تا زمان حيات خود به آن مبادرت مىورزد.
و. بال و پر ملائكه
در آيه اوّل سوره فاطر، قرآن كريم ملائكه را موجوداتى بالدار (اوّلى اجنّحه) توصيف كرده با تعداد بالهاى متفاوت كه ظاهراً بايد آن را ناشى از تفاوت خود ملائك بدانيم.
ز. مكان و مسكن ملائكه
مشهور است كه محلّ سكونت ملائكه آسمان است و قائلان اين مطلب مشهور در ميان طبقات مختلف اجتماعى قابل مشاهدهاند. امّا بنا بر نوع مأموريت و وظيفهاى كه بر عهده آنان نهاده شده است، آنان را در تمام نقاط عالم مىتوان مشاهده و حس كرد كه با توجّه به تجرّد و عارى بودن از جسم مادّى تزاحمى با ديگر موجودات به وجود نخواهند آورد و جنس حضور آنان با حضور ساكنان عالم مادّه متفاوت است. به عبارت ديگر در آسمان و زمين و دريا و عيان و