ملائكه مجموعه‌اى از مخلوقات خداوند هستند كه بخشى از عالم غيب را تشكيل مى‌دهند. نقش‌هاى مختلفى بر عهده اين موجودات نهاده شده پس بر اين اساس رتبه‌بندى مى‌شوند. تصوير روشن آنان را مى‌توان را از روايات اسلامى و آيات قرآن استخراج نمود. در ادامه مطالب قبلى كه مرورى اجمالى بر زندگى جبرائيل و ميكائيل (ع) و نقش آنان در حوادث پس از ظهور داشتيم، در اين بخش به ملائكه و فرشتگانى مى‌پردازيم كه در خدمت امام زمان (عج) و تحت فرماندهى دو مَلَك ياد شده، قرار خواهند داشت.

ساكنان عالم غيب‌

ملائكه ساكنان عالم غيب هستند و اهالى عالم غيب از ديدگان ما نهانند و ما مأمور و مكلّف به اعتقاد به وجود آنان. با مراجعه به آيات و روايات مى‌بينيم تعدادى از ملائك به شكل انسان نمايان شده‌اند. در قرآن كريم‌[١] اشاره‌اى به ماجراى ورود ملائكه به منزل حضرت ابراهيم (ع) پيش از نزول عذاب بر قوم لوط شده كه تفصيل ماجرا در روايتى از امام صادق (ع) بيان شده و علاقه‌مندان مى‌توانند به منابع آن مراجعه نمايند.[٢]

از مجموع روايات چنين برداشت مى‌شود كه ظاهراً قابليت و امكان ديده شدن براى برخى از ملائكه مانند جبرائيل، ميكائيل و عزرائيل و تعداد محدود ديگرى قابل بررسى است و در برابر، برخى از شخصيت‌ها و اولياى الهى، همانند رسول خدا (ص)، ائمه (ع) يا انبيا و رسل (ع) و برخى از عرفاى بزرگ مانند مرحوم علّامه طباطبايى توانايى و امكان اين وجود دارد كه آنان را ببينند. به عبارت ديگر نمى‌توان به طور يقين مدّعى شد همه مردم مى‌توانند ملائكه را ببينند. البتّه مى‌توان احتمال داد كه بسيارى از مدّعيان ارتباط با ملائكه، در واقع با طايفه جن ارتباط برقرار كرده‌اند. نكته بسيار مهمّى كه در اين باره بايد مدّنظر داشته باشيم، اين است كه فرشتگان مأمور اجراى اوامر الهى هستند و هركدام از آنان مأموريت و وظيفه مشخّصى در جهان دارند. بر اين اساس نمى‌توان اين جمله برخى از بزرگان را كه «فرشتگان نيز به استخدام ساحران در مى‌آيند تا از امور غيبى خبر دهند»، پذيرفت. با استفاده از برخى روايات درمى‌يابيم كه اساساً زمين و عالم مادّه، ظرفيت تجسّم و شهود مادّى ملائك را ندارد؛ براى نمونه وقتى از اميرالمؤمنين (ع) درباره قدرت خداوند و امكان ستايش او به نحو شايسته پرسيدند، عظمت خلقت را تنها با ذكر ويژگى برخى از ملائك چنين به تصوير كشيدند:

«خداوند تبارك و تعالى فرشتگانى دارد. بعضى به اندازه‌اى‌