ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٢٨ - پدر تبليغات مدرن
دكتر جوزف گوبلز، وزير تبليغات حكومت نازى، سهم زيادى در قدرت گرفتن هيتلر داشت. وى از اوّلين كسانى بود كه در سالهاى گمنامى هيتلر به او پيوست و تا آخرين لحظات زندگى به آرمانهاى هيتلر وفادار ماند.
گوبلز خيلى زود متوجّه اهمّيت و قدرت رسانهها در كارزارهاى سياسى و جنگى گرديد. جنگ جهانى دوم، اوّلين جنگى بود كه رسانههاى جمعى الكترونيكى؛ يعنى راديو، نقش مهمّى را در شروع و ادامه آن، بازى كرد. شعار گوبلز در مبارزات سياسى اين بود: ذهن و قلب مردم را در اختيار بگير، روح آنها به دنبال تو خواهد آمد.
جوزف گوبلز در ٢٩ اكتبر سال ١٨٩٧ م. به دنيا آمد. در طول جنگ جهانى اوّل به دليل كوتاه بودن قدّش در ارتش پذيرفته نشد. او دكتراى خود را در رشته ادبيّات و فلسفه در سال ١٩٢١ م. از دانشگاه معتبر «هاى وى» دريافت كرد. گوبلز اوّلين تماس خود را با حزب نازى در سال ١٩٢٣ م. برقرار كرد و در سال ١٩٢٤ م. به عضويّت رسمى حزب نازى در آمد. از آن موقع تا به قدرت رسيدن حزب نازى در سال ١٩٣٣ م. جزو رهبران مهم و طراز اوّل حزب بود. از سال ١٩٣٣ م. با عنوان وزير تبليغات و تنوير افكار به عضويّت كابينه هيتلر در آمد. او طرفدار اصلى جنگ بود و با شروع نبردهاى اصلى، نفوذ او باز هم بيشتر گرديد. از سال ١٩٤٣ م. با شروع شكستهاى «آلمان» وى در تبليغات خود از مردم خواست به جنگ تمام عيار روى بياورند و تا آخرين لحظات زندگى خود، براى پيروزى بجنگند. در روز ٣٠ آوريل سال ١٩٤٥ م. هيتلر ضمن تعيين گوبلز به عنوان صدراعظم آلمان، خودكشى كرد. گوبلز تنها يك روز صدراعظم رايش سوم بود. سرانجام در روز اوّل ماه مىسال ١٩٤٥ م. او به همسرش ماگدا گوبلز اجازه داد تا هر شش فرزندشان را مسموم كند و سپس هر دو خودكشى كردند. به دليل تأثيرات عظيمى كه تفكّرات گوبلز بر كارگزاران رسانهاى در سالهاى بعد از جنگ جهانى دوم داشت، بررسى اصول عقايد وى براى درك درست كاركرد رسانههاى غربى، لازم به نظر مىرسد.
١. فعّالان رسانهاى بايد همگى باهوش بوده و به همه منابعى كه روشنفكران جامعه به آنها اظهار علاقه مىكنند، تسلّط داشته باشند. فعّالان رسانهاى بايد شناخت درستى از افكار عمومى و اتّفاقاتى كه مردم به آنها حسّاسيت نشان مىدهند، داشته باشند.
٢. سياستهاى كلان تبليغاتى و رسانهاى در يك كشور بايد از سوى يك منبع برنامهريزى و اداره شود:
الف: همه راهنمايى و خط دهىها بايد توسط يك نهاد برنامهريزى و هدايت يابد؛
ب: بايد مديران رسانهاى كشور، مرتباً توجيه شده و روحيه آنها در بالاترين سطح حفظ شود؛
ج: هر نهادى در كشور كه فعّاليتهايش به نحوى جنبه تبليغى داشته باشد، بايد تابع سياستهاى واحد تبليغاتى كشور باشد؛
٣. در برنامهريزى تمام فعّاليّتهاى كشورى، بايد جنبههاى تبليغاتى كار در نظر گرفته شود؛
٤. تبليغاتى موفّق است كه بتواند سياستها و اعمال دشمن را متأثّر سازد:
الف: همه اطّلاعاتى كه ممكن است مورد استفاده دشمن قرار گيرد، بايد در طرحريزى نهايى تبليغات با دقّت حذف شوند؛
ب: هدف عمده تبليغات، بايد واداشتن دشمن به نتيجهگيرى مطلوبى باشد كه مورد علاقه ما است؛
ج: بايد با افشاى برخى اطّلاعات كسب شده در خصوص دشمن از سوى رسانههاى خودى، به آنها بفهمانيم كه اطّلاعات ارائه شده از سوى ما، موثّق است تا آنها مجبور شوند رسانههاى ما را جدّىتر گرفته و به محتواى آن توجّه ويژهاى بكنند.
د: اگر اطّلاعاتى در خصوص عمليّات دشمن كسب كردهايم بايد مراقبت كامل كنيم كه از اين اطّلاع ما كوچكترين بويى نبرد، ضمن اينكه خود را براى بهرهبردارى كامل از نتايج عمليّات آماده مىنماييم.
٥. همه اطّلاعات غير محرمانه و سوخته از نظر اطّلاعاتى بايد در اختيار طرّاحان تبليغاتى قرار گيرند تا از آنها خوراك مناسبى براى رسانههاى خودى درست كنند.