عليه السلام، ظاهر مى‌شود، بديهى است كه ايشان در يك نقطه متمركز هستند و در بلاد و مناطق ديگر كه حضور ندارند، والى معين اعزام مى‌نمايند. همانگونه كه امير المؤمنين، على، عليه السلام، در دوران خلافت خود مالك اشتر را به ولايت مصر، ابن عباس را به ولايت بصره و اصحاب و بزرگان ديگرى از برجستگان يارانش را به حكومت ديگر بلاد تعيين فرموده بود. امام زمان، عليه السلام، نيز براى مناطق اسلامى حاكم معين مى‌فرمايد. بدين جهت ما امروز با اينكه مدعى نيستيم كه تمامى احكام زمان حكومت ولى عصر، عليه السلام، را پياده كرده ايم؛ اما حكومت اسلامى خود را مرحله اى از ظهور به معناى تدريجى آن مى‌دانيم يعنى حاكميت تدريجى اسلام و احكام نورانى آن بخشى و رشحه اى از ظهور امر حضرت مهدى، عليه السلام، است هر چند هنوز ظهور شخص ايشان، واقع نشده است.

٤. امام زمان چه‌وقت ظهور مى‌نمايد؟

موضوع و نكته ديگرى كه احيانا در قالب سؤال مطرح مى‌شود اين است كه دنيا اكنون پر از جور و ستم است. پس چرا امام زمان، عليه السلام، بنا به مفاد روايت معروف و مشهور «يملاء الارض قسطا و عدلا بعد ما ملئت ظلما و جورا»[١] ظهور نمى‌كند؟ در رابطه با اين مساله بايد گفت: اولا، چه كسى گفته امروز دنيا پر از ستم و ظلم است و اصولا تشخيص اين مطلب كه دنيا پر از ظلم و ستم شده يا خير با چه كسى است؟ گذشته از اين بعضى محققين مى‌گويند منظور از «ملئت ظلما و جورا» پر شدن دنيا از ظلم و جور نيست بلكه منظور و مراد سيطره و چيرگى ظلم و ستم و فراگيرى جوراست به گونه اى كه مجال و گريزى براى رهايى از آن نباشد. مثلا در نظر بگيريد امروز را كه نظم نوين جهانى آمريكا مطرح است و مى‌نگريم كه پس از فروپاشى شوروى سابق، آمريكاى جنايتكار كشورهاى مختلف را تحت فشار قرار داده تا حاكميت ظالمانه خود را گسترش و توسعه دهد. ولى در هر حال بايد توجه داشت كه به تعبير علمى هيچگونه عليتى فيمابين پرشدن دنيا از ظلم و جور و يا سيطره ظلم و جور بر دنيا و ظهور امام زمان، عليه السلام، وجود ندارد كه بگوييم بلافاصله و آنا امام زمان بايد در اين شرايط ظهور فرمايد.

توضيح مطلبى را در اينجا مفيد و ضرورى مى‌دانيم و آن اينكه روايات وارده در اين بحث و مقام دو دسته هستند:

الف) دسته‌اى از روايات مى‌فرمايند:

«يملاء الارض قسطا و عدلا كما ملئت ظلما وجورا».[٢]

كه اين حرف «كاف» به گفته بزرگان ادبيات زبان عرب يا براى تشبيه است يا مقابله. يعنى امام زمان، عليه السلام، دنيا را از عدل و داد پر مى‌كند آنچنان كه از ظلم و ستم پر شده باشد يا در مقابل آنكه دنيا مملو و سرشار از جور و ستم است آن را پر از عدل و داد مى‌نمايد. ملاحظه مى‌فرماييد كه در اين تعبير و بيان، سخن از مقابله بين ظلم و عدل و يا