ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٤٠ - اساس اولويت ائمه، عليهم السلام
«اين آيه، درباره پيامبر، اميرالمؤمنين، حسن، حسين و فاطمه، عليهم السلام، نازل گشته است و اهل بيت، همين پنج نفرند.»
اما ديگر ائمه، با استمداد از آيهاى ديگر از قرآن كريم، كه مىفرمايد: «وَ أُولُوا الْأَرْحامِ بَعْضُهُمْ أَوْلى بِبَعْضٍ فِي كِتابِ اللَّهِ؛ خويشان و اقرباى نسبى، در كتاب خداوند، به همديگر ولايت دارند.»[١] مورد عنايت پروردگار واقع شده اند و اين آيه، تطهير را شامل ساير ائمه اطهار، عليهم السلام، نموده است.[٢]
در «تفسير الصافى» نيز به نقل از «علل الشرايع» از امام صادق، عليه السلام، چنين روايت شده است:
«اين آيه، درباره پيامبر، اميرالمؤمنين، حسن، حسين و فاطمه، عليهم السلام، نازل شد هنگامى كه پيامبر از دنيا رفتند، اميرالمؤمنين، عليه السلام، سپس حسن، عليه السلام، و پس از او حسين، عليه السلام، بود، سپس تاويل اين آيه: «وَ أُولُوا الْأَرْحامِ بَعْضُهُمْ أَوْلى بِبَعْضٍ فِي كِتابِ اللَّهِ»، واقع شد كه على بن الحسين، عليه السلام، بود، اطاعت از خدا و معصيت و نافرمانى از آنها، نافرمانى خداست.»[٣]
بنابراين، آيه تطهير، ساير ائمه را از فيض تطهير و زدودن رجس، محروم نكرده است، بلكه آنها هم مورد اين عنايت ويژه خداوند هستند؛ و به آنها هم «اهل بيت» گفته مىشود، گرچه، «اهل بيت» بنا به فرموده امام صادق، عليه السلام، از نظر تنزيل، جز پنج نفر انسانهاى ممتاز را فرا نمىگيرد ولى ساير ائمه را از نظر تاويل آيه، شامل مىشود كه تاويل آيه تطهير هم، همان آيه: «وَ أُولُوا الْأَرْحامِ ...» است. و از نظر لفظ و اطلاق لفظ، «اهل بيت» از آن پنج نفر تجاوز نمىكند وگرنه امام صادق، عليه السلام، استناد به آيه «وَ أُولُوا الْأَرْحامِ ...» نمىفرمود كه از طريق تاويل، شامل ساير ائمه شود.
به عبارت واضح تر، آيه تطهير، از نظر شمول، دو جنبه دارد: يكى جنبه تنزيل ديگرى جنبه تاويل؛ از نظر تنزيل، آيه تطهير، در جنبههاى زدودن رجس، اثبات طهارت واطلاق تعبير «اهل بيت» تنها و تنها به پنج نفر آل كساء (پيامبر، على، فاطمه، حسن، حسين، عليهم السلام) اختصاص دارد. اما از نظر تاويل، به ائمه ديگر (فرزندان امام حسين، عليه السلام) نيز به استناد آيه «وَ أُولُوا الْأَرْحامِ» كه شارح آيه تطهير است، شامل مىشود؛ و ائمه اطهار (نه نفر از اولاد حسين، عليه السلام) نيز مشمول جنبههاى اذهاب رجس، اثبات طهارت و اطلاق تعبير «اهل بيت، عليهم السلام» مىشوند منتها از طريق تاويل آيه تطهير، كه آيه دوم آن را شرح كرد و مورد تاويل را همچون مورد تنزيل مشمول مورد توجه و تلطف و عنايت خاص پروردگار اعلام گردد.
اساس اولويت ائمه، عليهم السلام
امام صادق، عليه السلام، در روايت مفصلى كه در «الكافى» آمده است، اساس اولويت ائمه و چگونگى شمول آيه تطهير نسبت به آنها را شرح داده اند كه ما در اينجا آن را نقل مىكنيم:
«ابو بصير گويد: از امام صادق، عليه السلام، درباره قول خداوند تعالى: «أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ»[٤] پرسيدم، فرمود: درباره اميرالمؤمنين على بن ابى طالب، حسن و حسين، عليهم السلام، نازل شده است. گفتم مردم مىگويند: چرا نام على، عليه السلام، و اهل بيتش در كتاب خدا ذكر نشده است؟ فرمود: به آنها بگو: آيه نماز، بر پيامبر اكرم نازل شد، ولى سه ركعتى و چهار ركعتى آن نام برده نشد، تا اينكه پيامبر، صلى الله عليه وآله، خود براى مردم بيان مىكرد آيه «أَطِيعُوا اللَّهَ» هم درباره على، حسن، حسين، عليهم السلام، نازل شد، پس پيامبر، صلى الله عليه وآله، درباره على، عليه السلام، فرمود: «من كنت مولاه فعلى مولاه» ونيز فرمود: درباره كتاب خدا و اهل بيتم به شما سفارش مىكنم؛ من از پروردگارم، خواسته ام كه ميان آنها جدايى نيندازد، تا آنها را در سر حوض [كوثر] به من رساند، خدا خواسته مرا عطا كرد؛ و نيز فرمود: شما به آنها چيزى نياموزيد كه آنها از شما داناترند و باز فرمود: آنها شما را از هدايت بيرون نكنند و در گمراهى وارد نسازند.
اگر پيامبر، صلى الله عليه وآله، درباره اهل بيتش، ساكت مىشد و بيان نمىكرد، آل فلان و آل فلان آن را براى خود ادعا مىكردند ولى خداى عزوجل براى تصديق پيامبرش، بيان آن حضرت را در كتابش نازل كرد: «إِنَّما يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ