آنچه كه يك شيعه منتظر مى‌بايست درباره امام و مقتداى خويش بداند مجموعه‌اى از معارف را شامل مى‌شود، كه برخى مطالبى عمومى‌اند كه فراگيرى آنها بر همه لازم است و برخى ديگر مطالبى تخصصى كه شايد براى همگان لازم و ضرورى نباشد.

مقاله حاضر تلاشى است در جهت معرفى ابعاد مختلف شخصيت حضرت حجت، عليه السلام، به عموم دوستداران موعود.

در اينجا لازم مى‌دانيم از حضرت آية الله سيد على شفيعى كه زحمت نگارش اين مقاله را متحمل شدند، سپاسگزارى كنيم.

١. مهدويت شخصيه و نوعيه‌

در باب مهدويت عقيده مذهب شيعه اين است كه مهدويت خاصه صحيح و مقبول است و به تعبير ديگر آنچه مورد پذيرش است مهدويت شخصيه است نه مهدويت نوعيه.

لكن بعضى از صوفيه و عرفا قائل به مهدويت نوعيه بوده يا هستند. به اين معنا كه عقيده دارند در هر عصرى و دوره اى بايد يك مهدى وجود داشته باشد كه ويژگيها و خواص مهدويت و هادويت را داشته باشد و مى‌گويند هيچ عصرى خالى از يك مهدى هادى نيست و ضرورتى هم ندارد كه مشخص شود از نسل چه كسى است و چه خصائصى را داراست؟[١] اين عقيده بعضى صوفيه و عرفا است كه البته از نظر ما نامفهوم بلكه مردود است. عقيده مبرهن و مستدل مذهب شيعه آن است كه مهدويت، مهدويت شخصيه است، يعنى يك فرد است كه مهدى اين امت است و موعود امتها و ملتها است و ابعاد و ويژگيهاى او مشخص است. خانواده اش، پدر و مادرش، محل ولادت و غائب شدن و نشانه‌هاى ظهورش و حتى خصوصيات جسمى او و در يك كلام همه ابعاد مربوط به او اعلام شده است و با اين مشخصات و ويژگيهاى ذكر شده، ما فقط يك مهدى را قبول داريم. آرى يك فرد به عنوان مهدى است كه واجد و جامع تمامى اين خصائص و ويژگيها و نشانه‌ها است.

براى آنكه مفهوم مهدويت نوعيه مقدارى روشنتر شود، به اشعارى از ملاى رومى درباره امام حى غائب دقت كنيد كه مى‌گويد هر دورى يك ولى دارد ولى ما معتقديم كه در تمام ادوار و اعصار تنها و تنها يك ولى هست ملاى رومى مى‌گويد:

پس به هر دورى وليى قائم است‌		تا قيامت آزمايش دائم است‌
هر كرا خوى نكو باشد برست‌		هركسى كوشيشه دل باشد شكست‌
پس امام حى قائم آن ولى است‌		خواه از نسل عمر، خواه از على است‌
مهدى و هادى وى است اى راه جو		هم نهان و هم نشسته پيش رو[٢]