كند، و اگر وحى آيد به منع تصرف ممتنع گردد. و اگر تخيير كرده شود ميان تصرف و ترك تصرف، اختيار ترك تصرف كند. پس ظاهر شود به مقام عبوديّت، و تصرف را به حضرت حق باز گذارد از براى تأدّب به آداب عبوديّت و ملازمت آنچه ذات او اقتضاء مى‌كند از عجز و ضعف، مگر كه مخيّر ناقص المعرفة باشد پس تصرف كند و طريق تأدّب بين يدى اللَّه را مسلوك ندارد و به واسطه آنكه نداند كه وصف ذاتى او ضعف و فقر و مسكنت و عجز است و وقوف نزد ذاتيّات اشرف و اعلى است.

و ملاحظه اين معنى نكند كه تخيّر در حق او شايد كه ابتلاء من اللَّه باشد، امّا چون عارف كامل مى‌داند كه تأثير و تصرف بنده را عارضى است و ذاتى حق است و مخصوص به حضرت او پس هر گاه كه تصرف كند در عالم به همّت، آن تصرف از امر حق باشد».

ج- دگر ادب مع اللَّه اقتضاء مى‌كند كه از او جز او را نخواهى كه اين عبادت احباب و احرار است. اين امر از بلند همّتى عبد است. كسانى كه دون همّت‌اند به وفق دنائت خود طلب دارند. يكى از مشايخ ما- رضوان اللَّه تعالى عليه- ما را ترغيب مى‌فرمود به مثل دعاى سحر حضرت امام محمّد باقر ٧‌

(اللّهمّ انّى أسألك من بهائك بأبهاه و كلّ بهائك بهىّ ...)

كه در آن بهاء و جمال و جلال و عظمت و نور و رحمت و علم و شرف است و حرفى از حور و غلمان نيست، اگر بهشت شيرين است بهشت‌آفرين شيرين‌تر است.

چرا زاهد اندر هواى بهشت است‌		چرا بيخبر از بهشت آفرين است‌

در اين معانى در ديگر رسائل چون رساله «لقاء اللَّه» و «مجموعه مقالات» به تفصيل بحث كرده‌ايم و رواياتى از غرر احاديث نقل نموده‌ايم، نياز به اعاده و تكرار نيست.

و مطلبى كه در اينجا توصيه آن مهمّ است اينكه: سعى كن حركت تو چون حركت ايجادى باشد. حركت ايجادى حركت حبّى است و از آن تعبير به سير حبّى نيز مى‌شود. و اين حركت فوق حركت طبيعى اعمّ از نقلى و جوهرى و حركات اعراض‌