شرط بسيار مهمّ تأثير اذكار و ادعيه و اوراد و نظائرها طهارت انسانست كه صرف لقلقه لسان سودى نبخشد. بلكه مبادا موجب قساوت و بعدهم بشود زيرا كه ذكر عارى از فكر است يعنى قلب بى‌حضور است، و قلب بى‌حضور چراغ بى‌نور است و شخص بى‌نور از ادراك حقايق دور است. و مثل ذكر بى‌حضور مثل كورى است كه در دست او مشعل نور است.

در اين بيان رساى محقّق خواجه نصير الدين طوسى در شرح فصل هشتم نمط نهم «اشارات» شيخ رئيس كه در مقامات عارفين است دقّت شود كه گويد: «انّ العبادة تجعل البدن بكلّيّته متابعا للنفس، فان كانت النّفس مع ذلك متوجّهة الى جناب الحق بالفكر صار الانسان بكلّيّته مقبلا على الحق و الا فصارت العبادة سببا للشّقاوة كما قال عزّ و جلّ: فَوَيْلٌ لِلْمُصَلِّينَ الَّذِينَ هُمْ عَنْ صَلاتِهِمْ ساهُونَ».

ببايد بود دائم در حضورش‌		كه تا بينى تجلّيهاى نورش‌
حضورى را فؤاد مستهام است‌		حضورى را مقام لا مقام است‌

اين كمترين بحث از طهارت و مراتب آن را در رساله «وحدت از ديدگاه عارف و حكيم» به تفصيل تحرير كرده است بدان جا رجوع شود (ص ٤١- ٤٦ ط ١).

بطور اجمال بدان كه گناه را مراتب است از گناه پيش پا افتاده چون سرقت و كذب تا انسان به جايى مى‌رسد كه عبادتش را گناه مى‌بيند و بعد خودش را كه‌