دل بى‌دعا بها ندارد، و دل بى‌بها بها ندارد قُلْ ما يَعْبَؤُا بِكُمْ رَبِّي لَوْ لا دُعاؤُكُمْ‌ «بگو اگر دعاى شما نباشد پروردگار من شما را چه وزن نهد و به شمار آورد.» صادق آل محمد- صلوات اللَّه عليهم- فرمود:

عليكم بالدّعاء فإنّكم لا تقرّبون بمثله‌

(كافى معرب ج ٢ ص ٣٣٩) جمود عين و خمول لسان از كوردلى است. هر چند كه محبّت و عشق اساس ذكر و دعايند ولى در آغاز از ذكر و مناجات و دعا محبّت به بار آيد و در انجام، محبّت، ذكر و مناجات و دعا و سوز و گداز مى‌آورد.

در اول ذكر آرد انس با يار		در آخر ذكر از انس است و ديدار
چنان كه مرغ تا بيند چمن را		نيارد بستنش آنگه دهن را
شود مرغ حق آن فرزانه سالك‌		كه با ذكر حق است اندر مسالك‌
خوش آنگاهى دل از روى تولّى‌		شرف يابد ز انوار تجلّى‌
چگونه مرغ حق نايد به حق حق‌		چو مى‌بيند جمال حسن مطلق‌

در مكانت و منزلت دعا و مقامات آن آيات قرآنى را لسان مبين است، و رواياتى در اسرار و آداب دعا از پيشوايان دين است كه مشايخ علم را بر انگيختند و بر آن داشته‌اند تا در دعا كتابها نوشته‌اند، و صحيفه‌ها گرد آورده‌اند، و در پيرامون آن با تنويع موضوعات عديده بحثها پيش كشيده‌اند، و درهايى از رحمت به سوى نفوس مستعدّه گشوده‌اند، و به نامهاى دلنشين و طرب انگيز و جان فزا از قبيل «مفتاح الفلاح» و «عدّة الداعى» و «فلاح السّائل» و «قوت القلوب» و «مصباح المتهجّد» و «روضة الأذكار» و «البلد الأمين» و «منهاج العارفين» و «منهاج النّجاح» و نظائر آنها ناميده‌اند، تا از اين اسامى عطر آگين نيز مشام ارواح را معطّر سازند، و قلوب را به رياض قدس سوق دهند، و نفوس را به مجالس انس كشانند.