جاى تفصيل آنها نيست و از اين جهت است كه اين مولى الموالى با كمال تضرّع و زارى استنصار از حق نمايد در محاربه نفس و شيطان كه مبادا مغلوب شود با آن كه در جهاد اصغر هميشه تمنّاى كشته شدن را داشت بلكه در مثل جنگ احد گريه مى‌كرد كه چرا كشته نشدم.

الهى أ تراني ما اتيتك الاّ من حيث الآمال.

الهى منادى است به حذف حرف ندا و اضافه او به ياء متكلّم تشريفيّه است، أ تراني همزه از براى استفهام تقريرى است و غرض طلب عطوفت و مهربانى است، چون استفهام حقيقى در اينجا راه ندارد زيرا كه ديدن و دانستن حق محلّ شبهه نيست، ماء ما اتيتك، حرف نفى است و مستثنى منه محذوف است، اى: ما اتيتك من جهة الاّ من حيث الآمال، و آمال جمع امل است، به معنى آرزو و جمله ما اتيتك در موضع مفعول ثانى است از براى ترانى.

يعنى: اى خدا و معبود من آيا مى‌بينى مرا كه نيامدم به سوى تو الاّ از جهت اميد و آرزوهايى كه به تو داشتم، پس قطع اميد من مكن چو خود فرموده‌اى: «انا عند ظنّ عبدى المؤمن» [١].

ام علقت باطراف حبالك الاّ حين باعدتنى ذنوبى عن دار الوصال.

علقت عطف است بر اتيتك و ماء نافيه بر علقت ايضا در آيد، حبال جمع حبل به معنى ريسمان و در اينجا مراد اسباب توسّلات عبد است به حق كه يك طرف آن اسباب و وسايط به جانب حق و طرف ديگر به جانب عبد است و جمعيت اطراف حبال به اعتبار كثرت اسباب توسّلات است و مراد از دار وصال، دار قرب و جوار حق است كه عبد به واسطه ذنوب از آن دار دور گردد و مراد از ذنوب نه خصوص فعل محرّمات و ترك‌

______________________________ [١] اصول كافى، ج ٢، كتاب الايمان و الكفر باب حسن الظّن بالله، حديث ٣: «محمّد بن يحيى عن احمد بن محمّد بن عيسى، عن محمّد بن اسماعيل بن يزيع عن أبي الحسن الرّضا ٧ قال: احسن الظن بالله فان الله عز و جل يقول: انا عند ظن عبدى المؤمن بى إن خيرا فخيرا و ان شرا فشرّا» امام رضا ٧ فرمود: به خدا خوش‌گمان باش، زيرا خداى عزّ و جل مى‌فرمايد: من با گمان بنده مؤمنم همراهم اگر خوب است، خوب پيش آيد و اگر بد است، بد پيش آيد.