وقاية عطف است بر جنّة به معنى نگهدارى. مرديات جمع مردى به معنى مهلك، و مهلكات هوى بسيار است عمده آنها اطراف ششگانه رؤساى ثلاثه است، يعنى اطراف عفّت و شجاعت و حكمت كه مجموع اين‌ها عدالت است و دو طرف عفّت يعنى طرف افراط و تفريط، شره و خمود است و دو طرف شجاعت جبن و تهوّر است و دو طرف حكمت، جربزه و بلاهت است و اين اطراف ششگانه اصول مهلكات است كه باقى صفات ذميمه و اخلاق رذيله راجع به اين‌ها است كما آنكه آن سه حدّ وسط از منجيات است و كليه اخلاق حسنه و صفات حميده راجع است به اين‌ها و مجموع اين سه را عدالت گويند [١] يعنى: و قرار بده شب مرا سپر دشمنان و نگهدارى از مهلكات هوى چنانچه نگهدار قرار داده‌اى از هوام و حشرات الارض.

انّك قادر على ما تشاء.

إنّ در موضع تعليل است و القدرة در نزد متكلّم به معنى صحّت فعل و ترك است و در نزد حكيم اين معنى مخصوص است به قدرت مخلوق و شامل نشود قدرت خالق را چو صحّت به معنى امكان است و امكان چه ذاتى و چه وقوعى باشد لايق به جناب واجب الوجود نخواهد بود چون او واجب است، من جميع الجهات پس معنى كه شامل قدرت حق بشود، او بودن فاعل است بحيثيتى كه اگر بخواهد بكند و اگر نخواهد نكند و صدق قضيه شرطيّه منافات ندارد با وجوب و امتناع طرفين، يعنى وجه آنكه اين مطالب را از تو خواهانم و اين حوائج را از تو آرزومندم نه از غير تو به جهت آنكه تو قادر و توانايى بر هر چه بخواهى از اعطاى عطيّات و افاضه فيوضات.

تؤتى الملك من تشاء و تنزع الملك ممّن تشاء و تعزّ من تشاء و تذلّ من تشاء

______________________________ [١] راجع به اين سه قوّه رئيسه يعنى عفّت و شجاعت و حكمت و همچنين اطراف و خدم و حشم و جنود و سپاهيان آنها به كتاب شريف جامع السّعادات و يا معراج السّعاده نراقييّن رحمهما اللّه مراجعه فرماييد.