يعنى: چنگ نزدم به اسباب و وسايل به سوى تو الاّ زمانى كه دور ساخت مرا گناهان از دار وصال يعنى در زمان احتياج به سوى تو آمدم و در وقت درماندگى رو به تو آوردم.

و كرمك (كذا يحلّ عن مجازات المذنبين و معلوم است كه مراد از ذنوبى كه انبياء و ائمّه معصومين صلوات اللّه عليهم اجمعين نسبت به خود مى‌دهند نه مخالفت و عصيان است تا كه مخالف با عصمت باشد بلكه مراد امورى است كه از لوازم مرتبه بشريّه است، و بسا هست كه شرعا از واجبات و مستحبّات است لكن به مقتضاى «حسنات الأبرار سيئات المقربين»[١] آنها را سيّئه دانند و نيز لابه و تضرّع عبد ذليل نزد مولاى قاهر و محبّ قاصر نزد محبوب كامل از الّذ لذائذ و محسّنات فوق العاده است و ايضا در اين تضرّع و تذلّل تأديب و تعليم غفله و جهله‌[٢] است و لهذا «تريهم يتضرّعون طويلا و يبكون كثيرا». [١] وفقنا الله لمتابعتهم و الفوز بشفاعتهم و الكون في جوارهم [٢].

فبئس المطيّة الّتى امتطت‌[٣] نفسى من هواها.

بئس فعل ذم و مطيّه فاعل او چون مؤنّث مجازى است و مظهر است، جايز است تذكير فعل و به معنى دابّه است زيرا كه جد و جهد دارد در مسير خود و مطى در اصل به معنى جد در سير است، امتطت، يعنى مطيّه قرار داده است و جمله صفت مطيّه است، من هواها بيان مطيّه است و ضمير راجع به نفس است.

يعنى: پس بد مركبى است، آنچنان مركبى كه نفس من مركب خود قرار داده است كه عبارت از هواى نفس باشد چو او مركب سركشى است اگر افسار خود سست ببيند، صاحبش را به هاويه‌[٤] خواهد انداخت و لو خدمت و پرستش او كنى!

______________________________ [١] آنان زياد تضرّع و عجز و لابه مى‌كنند و فراوان مى‌گريند.

[٢] خداوند ما را به پيروزى از آنان و برخوردارى از شفاعتشان و بودن در جوارشان موفّق بدارد.

[١] - بحار الانوار، ج ٢٥- ٢٤٠، حديث ١٦ و ج ١١- ٢٥٦، حديث ٤.

[٢] - غافلان و جاهلان.

[٣] - در مفاتيح الجنان« امتطت» آمده است.

[٤] - پايين‌ترين دركات جهنّم.