شرح دعاى صباح - آقا نجفى قوچانى - الصفحة ٦٩ - بيان اجمالى في حسب المصطفوى

افاضه كمال كنند به عبد، استعداد او زيادتر شود، چون استعداد پيدا شد بخل هم در ساحت او راه ندارد باز ثانيا افاضه فيض كنند. پس كثرت عطاى او متعقّب شود زيادتى جود و كرم او را.

و بابك مفتوح للطّلب و الوغول.

الوغول به معنى الدّخول.

يعنى: و در خانه تو باز است براى چيز طلب كردن و داخل شدن، كسى مانع و رادع نخواهد شد، بلى اگر مانع باشد مسامحه و طول امل خود عبد و مسكين است و هواى سركشى او است كه وا مى‌دارد او را از رفتن به آن درگاه و الاّ آن در، علاوه بر اينكه باز است، هميشه جارچيان حق آواز مى‌كنند و مى‌خوانند مردم را به سوى آن در، قال امير المؤمنين ٧: «انّ اخوف ما أخاف عليكم اثنان» [١] دو چيز است كه من از آن دو چيز بر شما ترسانم: «اتّباع الهوى و طول الأمل». [٢] و اين دو كند و زنجير انسان است از اينكه عبد به در اين خانه رود. پس خوب است كه شخص قدرى مستشعر و مستبصر شود كه تا كى اين كند و زنجير را از خود دور نمى‌كند و از كعبه مقصود وا مانده.

و أنت غاية السّئول و نهاية المأمول. السّئول به معنى المسئول هر موجودى از صميم قلب و به لسان استعداد طالب و آرزومند كمالات خودش است و پر واضح است كه رشته كمالات منتهى به جناب اوست و هر كمالى از او فائض شود پس او است نهايت مسئولات و مأمولات موجودات. به عبارت مختصر، برگشت هر كمالى به وفور و شدّت وجود است و وجود هر موجودى متعلّق به اوست و او چون واجب الوجود است، تعلّق به غير ندارد «وَ انَّ الى‌ رَبَّكَ الْمُنْتَهى‌»، [٣] «وَ انَّا لِلَّهِ وَ انَّا الَيْهِ راجعُونَ». [٤]

______________________________ [١] هر دو فقره از جمله خطبه ٤٢ نهج البلاغه، ص ٨٣ (صبحى صالح) است كه امير المؤمنين ٧ هشدار مى‌دهد و مى‌فرمايد: اى مردم! بيش از هر چيز بر شما از دو- صفت خطرناك- مى‌ترسم: پيروى از هواى نفس و آرزوى زياد و به دنبال آن مى‌فرمايد: امّا پيروى از هواى نفس (شما را) از حق باز مى‌دارد و امّا آرزوى زياد باعث فراموشى از آخرت و روز جزا مى‌گردد.

[٢] هر دو فقره از جمله خطبه ٤٢ نهج البلاغه، ص ٨٣ (صبحى صالح) است كه امير المؤمنين ٧ هشدار مى‌دهد و مى‌فرمايد: اى مردم! بيش از هر چيز بر شما از دو- صفت خطرناك- مى‌ترسم: پيروى از هواى نفس و آرزوى زياد و به دنبال آن مى‌فرمايد: امّا پيروى از هواى نفس (شما را) از حق باز مى‌دارد و امّا آرزوى زياد باعث فراموشى از آخرت و روز جزا مى‌گردد.

[٣] نجم- ٤٢: كه همه امور به پروردگارت باز مى‌گردد.

[٤] بقره- ١٥٦: ما از آن خدا هستيم و به سوى او باز مى‌گرديم.