درآمدى تحليلى بر انقلاب اسلامى ايران - عيوضى، محمد رحيم؛ هراتى، محمد جواد - الصفحة ٥٦
٣. افرادى نظير مشيرالدوله با ديدگاه اصلاحگرايانه غربى، در چالش با نگاه عامه و علماى مذهبى، بر ديدگاههاى اصلاح از درون نظام تأكيد دارند.
٤. نهضت تنباكو بهعنوان اولين حركت برپايه مبانى درونى و فرهنگ بومى، زمينه ديگر جنبشها را فراهم نمود.
٥. جنبش عدالتخانه كه با تجربه نهضت تنباكو شكل گرفت، حركتى در راستاى قانونگرايى و نفى استبداد بود كه به نهضت مشروطيت انجاميد.
٦. سرانجام جريان انحرافى غربگرا، مشروطه را دربرگرفت و آن را به حاشيه راند.
٧. جريان مشروطه غربگرا با توجه به نگرش وابسته خود، زمينه روىكار آمدن استبداد رضاخان را فراهم كرد و بدينسان قانونگرايى را بهعنوان مهمترين دستاورد مشروطه، پايمال نمود.
پرسش
١. چالش ميان دو الگوى شبه ترقى غربى و پيشرفت را پيش از نهضت مشروطه تبيين نماييد.
٢. تقابل بين دو الگوى ترقى و تعالى را در نهضت مشروطه توضيح دهيد.
٣. چالش ميان دو الگوى ترقى و تعالى در نهضت مشروطه چه نتايجى درپى داشت؟
٤. زمينههاى روىكار آمدن دولت پهلوى را با توجه به حاكميت گفتمان «مشروطه غربى» توضيح دهيد.
براى پژوهش
١. ديدگاههاى اميركبير و سپهسالار را در بحث اصلاحات با يكديگر مقايسه كنيد.
٢. تفاوت ديدگاههاى شيخ فضلالله و مرحوم نائينى را درباره مشروطه تحليل نماييد.
براى مطالعه بيشتر
١. علىاصغر شميم، ايران در دوران سلطنت قاجار، تهران، مدبر، ١٣٧٥.
٢. مهرزاد بروجردى، روشنفكران ايرانى و غرب، ترجمه جمشيد شيرازى، تهران، فرزان،