درآمدى تحليلى بر انقلاب اسلامى ايران - عيوضى، محمد رحيم؛ هراتى، محمد جواد - الصفحة ٥٤
خود منحرف شد. بهطوركلى عمده دلايل شكست مشروطه را مىتوان چنين برشمرد: حذف نگرش مشروطه مشروعه، اختلافات گسترده در ميان رهبران آن و نيز مشكلات داخلى كه شامل مشكلات اقتصادى، سياسى و اجتماعى مىشد.
از ديگر دلايل شكست مشروطه مىتوان به تغيير رويكرد انگلستان درباره ايران نيز اشاره كرد؛ چراكه آنان طى معاهدهاى با روسها به اهدافى كه مىخواستند، رسيدند و به همينرو حمايت از مشروطه را ديگر ضرورى نمىشمردند. آنها در ادامه حتى نظام مشروطه را مخالف منافع خود دانستند. در اين زمان با توجه به انقلاب ١٩١٧ ميلادى روسيه و خروج نيروهاى روسيه از ايران، رويكرد انگلستان به ايران نيز تغيير يافت؛ بدين بيان كه تصميم گرفت در تمام كشورهاى تحت نفوذ خود، دولتهاى مركزى و وابسته را حاكم سازد تا بتواند بر اوضاع ايران چيره گردد. بر همين اساس، رضاشاه در ايران، كمال آتاتورك در تركيه، ملكفيصل در عراق و اماناللهخان در افغانستان، با طراحى انگلستان به قدرت رسيدند.
ازسويى روشنفكران غربگرا كه تمامى نگاه خود را به بيرون از مرزها دوخته بودند، به تأسى از برخى كشورهايى چون آلمان، روىكار آمدن يك مستبد مدرن را بهمنظور حل مشكلات جامعه ضرورى مىدانستند. بدينترتيب، زمينه براى قدرت يافتن رضاخان پس از كودتاى وى فرآهم آمد.
رضاخان در سال ١٢٩٩ شمسى ازسوى انگليسىها به همراه سيد ضياءالدين طباطبايى براى انجام كودتاى نظامى انتخاب شد. علت انتخاب وى براى فرماندهى كودتا، قدرت خشونتآميز، قلدرى، انضباط و كمسوادى او بود. اميران و افسران ارشد پس از ديدارهاى كوتاه با او، نسبت به وى نظرى مثبت يافتند. در اين ميان، تمجيدهاى سرگرد بخش سياسى ارتش انگليس (اسمايس) و همچنين فعاليتهاى ژنرال آيرون سايد (سرلشكر ارتش انگليس و عامل اجرايى كودتاى ١٢٩٩ ش) و تحميل تمايل انگليس در اين ابراز نظرها تأثير زيادى داشت. اما ازآنجاكه رضاخان اطلاعات سياسى، ادارى و اجتماعى نداشت، انگليسىها براى انجام دادن وظايف سياسى و اجتماعى كودتا، سيد ضياءالدين طباطبايى مدير روزنامه رعد و