درآمدى تحليلى بر انقلاب اسلامى ايران - عيوضى، محمد رحيم؛ هراتى، محمد جواد - الصفحة ٢٣
آنها رخ مىدهد، مردم نقش اول را عهدهدارند.
٢. در كودتا ارزشها و زيرساختها تغيير نمىيابد، بلكه در درون نظام، گروهى بهجاى هيئت حاكم مىنشينند و حداكثر به لغو قوانين مخالف خود مىپردازند. در كودتا ساختار نظام باقى است، اما ادارهكننده آن تغيير مىيابد.
٣. در كودتا بهدليل برخاستن كودتاچيان از پيكره اصلى نظام، براندازى و جايگزينى و نيز شروع به سازندگى تقريباً همزمان و بدون فاصله زمانى رخ مىدهد. در كودتا بعضاً عوامل بيگانه دخالت دارند، اما در انقلاب قاعدتاً چنين چيزى ممكن نيست.[١]
دو. جنبش[٢]
جنبش مفهومى است كه نسبت به ساير مفاهيم از حيث معنايى با انقلاب نزديك است. در واقع جنبش بسترهاى تحول در جامعه را شكل مىدهد كه اين تحول مىتواند به انقلاب يا اصلاحات بدل گردد. تفاوت عمده جنبش با انقلاب و اصلاح، در شيوه اجرايى و رفتارى و نيز در هدف نهايى آن است. تغييرات اجتماعى حاصل از جنبش اگر بهگونهاى مسالمتآميز به تغييرات آرام و تدريجى منجر شود، رفرم يا اصلاح نام دارد و اگر اين تغييرات، اساسى و بنيادى، توأم با خشونت باشد، به انقلاب خواهد انجاميد. ازاينرو، انقلابها در فرايند راهبردى جوامعِ خواهان جنبش- كه مستلزم آگاهى اجتماعى است- شكل مىگيرد.
سه. اصلاح[٣]
اصلاح يا رفرم، تغيير آرام و تدريجى، مسالمتآميز و روبنايى در يك نظام است كه معمولًا در جامعهاى متعادل اتفاق مىافتد. اصلاحات، از بالا و از سوى خود دولتمردان بهوجود مىآيد، ازاينرو چهبسا پايگاه مردمى نداشته باشد. اصلاحات ممكن است با رسيدن به تغييرات هدفمند و منتج از نيازهاى جامعه، از وقوع انقلاب نيز جلوگيرى كند.
[١]. بشيريه، آموزش دانش سياسى، ص ٢٣.
[٢].Movement .
[٣].Reform .