همه اين مطالب به روشنى بيان مى دارد كه اين مسأله از نظر صحابه و تابعين كاملًا روشن بوده است و آنگاه كه به زمان تدوين فقه رسيده راه ديگرى را پيش گرفته و لذاست كه عمليّات استدلال از طرف طرفداران جواز روزه در سفر، سست است و به يك گرايش استبدادى روشن، مستند مى شود.

و هنگامى كه به «آيه صوم» مى رسند و مى بينند كه خواسته آنان را تأييد نمى كند، مى گويند: «در آيه حذفى مقدّر است!» و هنگامى كه به احاديث نبوى مى رسند، به يك سرى احاديث عام استناد مى كنند كه هيچ دلالتى بر روزه مسافر در ماه رمضان- كه آيه آن را ممنوع كرده- ندارد، سپس از احاديثى كه روزه را در سفر ممنوع كرده اند، روى بر مى تابند و آنها را بدون هيچ تناسبى، به تأويل مى برند.

شوكانى با اشاره به رأى جمهور اهل سنّت و پاسخشان بر ادلّه قايلين به وجوب افطار در سفر، اين تأويلات را نقل نموده و مى نويسد:

[١] - المحلّى: ٦/ ٢٥٨- ٢٥٦.