پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٢٠ - پيشگفتار شيوه قرآن در ارائه و پژوهش تاريخ و سيره

١. فَاقْصُصِ الْقَصَصَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ؛[١]

اين داستان‌ها را برايشان بازگو كن، شايد بينديشند.

٢. لَقَدْ كانَ فِي قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِأُولِي الْأَلْبابِ؛[٢]

در سرگذشت آنان، براى اهل خرد، درس عبرتى وجود داشت.

بنابراين، در روشى كه قرآن به بيان تاريخ مى‌پردازد، «انديشيدن» و «عبرت آموختن» از تاريخ امتها و شيوه عملكرد رهبران، دو هدف اساسى مى‌باشد.

اين اهداف، محدود به اين دو هدف نيست، بلكه فراتر از آن‌ها، اهداف الهى ديگرى را كه در اين فرموده خداى متعال جلوه‌گر است، پى مى‌گيرد:

اين‌ها داستان دروغين نبود، بلكه وحى الهى و با آن‌چه پيش روى او قرار دارد، هماهنگ است و شرح هر چيزى را در بر دارد و هدايت و رحمتى است براى گروهى كه ايمان مى‌آورند.[٣]

و نيز:

ما از هريك از سرگذشت پيامبران براى تو بازگو كرديم تا به وسيله آن دلت را آرامش بخشيم و در اين سرگذشت‌ها براى تو حق، و براى مؤمنان موعظه و تذكّر آمده است‌[٤].

هريك از آيات، براى ارائه اخبار مربوط به پيامبران و بيان سرگذشت آنان، چهار هدف در بر دارد.

قرآن كريم، در شيوه بيان تاريخى منحصر به فرد خود بر اصول زير متّكى است:

[١] . اعراف/ ١٧٦.

[٢] يوسف/ ١١١.

[٣] . ما كانَ حَدِيثاً يُفْتَرى‌ وَ لكِنْ تَصْدِيقَ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَ تَفْصِيلَ كُلِّ شَيْ‌ءٍ وَ هُدىً وَ رَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ يوسف/ ١١١.

[٤] . وَ كُلًّا نَقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ أَنْباءِ الرُّسُلِ ما نُثَبِّتُ بِهِ فُؤادَكَ وَ جاءَكَ فِي هذِهِ الْحَقُّ وَ مَوْعِظَةٌ وَ ذِكْرى‌ لِلْمُؤْمِنِينَ هود/ ١٢٠.