پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ١٦٤ - ٤ پيماننامه مدينه

نشان داد و همه را به صلح و صفا و امنيت فراخواند و براى ايجاد دولتى كه محور آن را نبىّ اكرم صلّى اللّه عليه و اله و سلم تشكيل دهد و همه مردم بتوانند از حقوق انسانى خود در آن به‌طور مساوى برخوردار باشند، ميان مسلمانان و يهود پيمان صلح و هميارى برقرار نمود.

مى‌توان گفت: اين پيمان‌نامه در راستاى ايجاد دولتى اسلامى و متمدن در جامعه مدينه، به عنوان نخستين طرح قانون اساسى تلقى مى‌شد كه به سمت جامعه‌اى عربى و پس از آن جامعه‌اى انسانى جهانى جهت پذيرش نظام نو اسلامى در حركت بود.

مهم‌ترين مواد آن پيمان‌نامه، بدين قرار است:

١. موجوديت جامعه مسلمانان اعلام شود و فرد مسلمان مقتدرانه پيوند خود را با اين جامعه آشكار كند.

٢. ابقاى نظام قبيله‌اى با افزودن بر نقش و اختيارات آن در جهت كاستن از مسؤليّت‌هاى دولت كه با شركت‌دادن آن‌ها در برخى فعاليّت‌هاى اجتماعى و نيز يارى‌جستن از آنان در حل پاره‌اى از مشكلات جلوه مى‌نمود.

٣. تأكيد بر آزادى عقيده، به اين شكل كه به يهوديان اجازه داده شود بر آيين خود باقى بمانند و امور مربوط به خود را انجام دهند و شهروندان دولت جديد اسلامى به‌شمار آيند.

٤. تحكيم پايه‌هاى امنيّت در شهر مدينه، به‌گونه‌اى كه اين شهر پايگاهى امن شناخته شود و قتل و كشتار در آن روانباشد.

٥. برقرارى حاكميّت دولت و نظام اسلامى و برگشت دادن هرگونه تصميم براى حل خصومت به رهبرى اسلامى، كه در وجود مقدس رسول اكرم صلّى اللّه عليه و اله و سلم تبلور داشت.