پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٣٠١ - بخش ششم ميراث علمى خاتم پيامبران صلى الله عليه و اله و سلم

على بن ابى طالب عليه السّلام پرورش‌يافته مكتب رسول خدا صلّى اللّه عليه و اله و سلم و جانشين او نخستين فردى بود كه به گردآورى سنّت شريف پيامبر صلّى اللّه عليه و اله و سلم همت گمارد و بدان توجهى فوق العاده مبذول داشت و خود فرمود:

روزى يك‌بار و شبانگاه نيز يك‌بار بر رسول خدا وارد مى‌شدم آن حضرت با من به خلوت مى‌نشست و با او به گفتگو مى‌پرداختم، ياران رسول خدا به‌خوبى مى‌دانستند كه آن حضرت با من رفتارى غير از ديگران دارد ... هرگاه از آن بزرگوار پرسشى داشتم به من پاسخ مى‌داد و هرگاه پرسش‌هايم پايان مى‌پذيرفت با من آغاز سخن مى‌كرد. هر آيه‌اى از قرآن بر رسول خدا نازل گرديد آن را برايم تلاوت و بر من املا نمود و با دست‌خط خويش آن را نگاشتم و تأويل و تفسير آن را به من ياد داد ... از آموختن هرگونه حلال و أمر و نهى در اطاعت و معصيت، كه خداوند به پيامبران پيش از او فرستاده بود، به من دريغ نكرد و من بى‌آن‌كه يك حرف از آن‌ها را فراموش كنم، همه را حفظ نمودم ...[١]

موضوعاتى را كه رسول اكرم صلّى اللّه عليه و اله و سلم بر على عليه السّلام املاء فرمود و حضرت به گردآورى آن‌ها پرداخت در مجموعه‌اى به نام «كتاب على» يا «جامعه» يا «صحيفه» تجسّم يافته است.

ابو العباس نجاشى (متوفاى ٤٥٠ ه) به نقل از محمد بن جعفر (نحوى تميمى استاد خود در اجازه روايت) با اسناد به عذافر صيرفى، اظهار داشت: من با حكم بن عتيبه خدمت ابو جعفر عليه السّلام شرفياب بودم وى از امام پرسش‌هايى داشت و امام عليه السّلام نيز نسبت به او ارج و احترام قايل بود، در موضوعى با يكديگر دچار اختلاف نظر شدند، ابو جعفر عليه السّلام فرمود: فرزندم! به‌پا خيز و كتاب على عليه السّلام را بياور، او كتابى بزرگ و تاشده آورد و گشود و در آن‌

[١] . بصائر الدرجات ١٩٨ و كافى ١/ ٦٢- ٦٣.