اين اصول تغييرناپذير، همواره برنامه‌هاى كلى و احكام اساسى انديشه انسانى را، كه گنجايشى فراتر از جهان ماده دارد، تشكيل مى‌دهند؛ ولى قرآن روا نمى‌داند در برابر مبهمات و مسائل اختلافى ميان انسان‌ها، ساكت بماند.

قرآن كريم در برخورد با مبهمات يا موارد اختلاف بشر دو ديدگاه و دو شيوه را به خواننده آگاه عرضه مى‌كند و آن دو شيوه را به داورى مى‌نهد تا جهت برخورد با هرگونه خبرى كه به انديشه آدمى راه يابد معيار و قاعده‌اى كلى به‌شمار آيد.

هريك از اين گونه برخوردها به ريشه‌هايى درونى برمى‌گردد كه بر آن نوع برخورد، سايه افكنده و در هر سخنى كه به انسان عرضه مى‌گردد و از خرد انسانى انتظار مى‌رود در برابر آن، موضعى مناسب و درخور، برگزيند؛ خود را نشان مى‌دهد.

خداى متعال، بعد از اشاره به اين‌كه قرآن، همان فرقانى است كه خداوند آن را بر فرستاده امين خويش فرو فرستاده، چنين مى‌فرمايد:

او كسى است كه اين كتاب را بر تو نازل كرد كه بخشى از آن، آيات محكم (صريح و روشن) كه اساس اين كتاب را تشكيل مى‌دهد، و بخشى از آن متشابه است، آنان كه در دل انحراف دارند، به دنبال آيات متشابهند تا فتنه برانگيزند و آن را به تأويل برند در صورتى كه تفسير آن‌ها را جز خدا و راسخان در علم نمى‌دانند، مى‌گويند: ما به همه آن ايمان آورديم، همه از سوى پروردگار ماست و جز اهل خرد، متذكر اين معنا نمى‌شوند و حقيقت را درنمى‌يابند* خدايا! بعد از آن‌كه ما را هدايت كردى، دل‌هايمان را از راه حق منحرف مگردان و از سوى خود رحمتى بر ما ببخش، كه تو بخشنده‌اى.[١]

[١] . هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ مِنْهُ آياتٌ مُحْكَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتابِ وَ أُخَرُ مُتَشابِهاتٌ فَأَمَّا الَّذِينَ فِي- قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ ما تَشابَهَ مِنْهُ ابْتِغاءَ الْفِتْنَةِ وَ ابْتِغاءَ تَأْوِيلِهِ وَ ما يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنا وَ ما يَذَّكَّرُ إِلَّا أُولُوا الْأَلْبابِ* رَبَّنا لا تُزِغْ قُلُوبَنا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنا وَ هَبْ لَنا مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً إِنَّكَ أَنْتَ الْوَهَّابُ آل عمران/ ٧- ٨