امام سجاد در شش گفتار - درى نجف آبادى، قربانعلى - الصفحة ١٧١ - ١ رهبرى، امامت و زعامت جامعه اسلامى؛
«إنَّ هذهِ القُلوبَ أوعِيَةٌ، فخَيرُها أوعاها».[١]
قرآن كريم نيز بر اين حقيقت پا مى فشرد كه رشد علم و معرفت، اساسى ترين هدف نظام خلقت است. علم و آگاهى و معرفت اساس سعادت انسان ها و مايه خير و بركت است. اگر حضرت آدم صفوة الله مسجود ملائكه قرار گرفت به خاطر علم و معرفت بود كه: «وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ كُلَّها ثُمَّ عَرَضَهُمْ عَلَى الْمَلائِكَةِ فَقالَ أَنْبِئُونِي بِأَسْماءِ هؤُلاءِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ».[٢]
اگر در سوره مباركه الرحمن، كوسسفره با عظمت رحمانيت والاى الهى نواخته مى شود سخن از خلقت انسان و تعليم انسان است كه «الرَّحْمنُ عَلَّمَ الْقُرْآنَ خَلَقَ الْإِنْسانَ عَلَّمَهُ الْبَيانَ»،[٣] و اگر در سوره مباركه تحريم سخن از خلقت آسمان ها و زمين است براى تعليم و تعلم انسان و كشف حقايق عالم و سرانجام علم به ربوبيت و خالقيت پروردگار متعال است. در آغاز بعثت نيز بزرگترين نعمتها پس از نعمت خلقت انسان به واسطه قلم و تعليم معارف و حقايق عالم به اوست كه از قبل او آگاه نبوده است.
بنابراين يك اصل روشن در فرهنگ اسلامى، تحصيل علم و معرفت و كشف حقايق عالم و سفره پربركت رحمت رحمانيه و شناخت دانشگاه با عظمت خلقت است تا از اين طريق انسان به قرب الى الله و معرفة الله برسد و با كشف حقايق هستى بر جايگاه رفيع معرفت الله تكيه نمايد.
در قرنهاى اوليه جهان اسلام پيشتاز علم و معرفت در جهان بود و دانشمندان و فرهيختگان و نوابغ بزرگى به جهان بشريت ارائه كرد. تحولات چشمگيرى در
[١] . محمد بن محمد مفيد، الارشاد فى معرفة حجج الله على العباد، ج ١، ص ٢٢٧.
[٢] . بقره: ٣١.
[٣] . الرحمن: ١- ٤.